Để sản phẩm đổi mới sáng tạo từ "sân chơi" đi vào cuộc sống

TS Phạm Xuân Đà, Cục trưởng Cục Công tác phía Nam, Bộ KH-CN nhận xét, Đồng Nai là tỉnh phát triển đồng bộ về KH-CN ở tất cả các lĩnh vực. Đặc biệt, hoạt động ĐMST của tỉnh rất sôi nổi, đã huy động được đông đảo tầng lớp nhân dân tham gia, đặc biệt là trong các phong trào, hội thi do Sở KHCN tổ chức. Ông đánh giá cao mô hình tổ chức các phong trào, hội thi này và đã tuyên truyền, phổ biến cho nhiều tỉnh, thành khác biết để tham khảo, học hỏi.

“Tôi đánh giá rất cao hoạt động ĐMST của Đồng Nai. Đây là một trong những hoạt động rất khó làm chứ chưa nói đến làm có hiệu quả. Một lợi thế của Đồng Nai trong hoạt động ĐMST là có sự tham gia của nhiều trường đại học đóng chân trên địa bàn tỉnh. Ở đây, vai trò phối hợp của ngành KH-CN với các trường đại học có ý nghĩa rất lớn. Một ưu điểm nữa của Đồng Nai là ngoài các trường đại học, tỉnh còn huy động được các tổ chức, hội, đoàn thể tham gia hoạt động ĐMST. Đó là tác động rất tốt về mặt xã hội mà không phải tỉnh nào cũng làm được”, TS Đà cho biết.

Nói về xu hướng ĐMST trong thời gian tới, ông cho rằng, trong thời gian tới, hoạt động ĐMST sẽ có nhiều thay đổi. Đặc biệt, việc cả thế giới phải đương đầu với đại dịch Covid-19 đã dẫn đến sự thay đổi về cơ cấu, cách làm việc, cách tiếp cận; vấn đề giao lưu, thương mại trên toàn cầu. Theo đó, trong năm tới, hoạt động ĐMST sẽ đi sâu vào số hóa, internet kết nối vạn vật, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn (big data).

ĐMST cần đi vào từng lĩnh vực cụ thể chứ không phải thay đổi một cách chung chung. Bởi lẽ nếu chỉ làm những nền tảng chung thì rất khó thương mại hóa. Đây cũng là điều kiện để tất cả mọi người trong mọi lĩnh vực tham gia.

TS Đà còn cho rằng hoạt động ĐMST hiện nay đã được phát triển rộng khắp nhưng để đi vào chiều sâu, có hiệu quả, đặc biệt là để có thể biến các sản phẩm ĐMST thành sản phẩm thương mại hóa đòi hỏi phải có sự thay đổi lớn. Các sản phẩm ĐMST có tính cạnh tranh cả về tính năng kỹ thuật, giá cả, hình thức, mẫu mã, tính bền vững của mô hình…

Theo đó, nhiệm vụ của các cơ quan chuyên môn là tạo tiền đề để đưa những chính sách vĩ mô trở thành những chính sách cụ thể, sát sườn cho từng đối tượng, từng sản phẩm. “Vấn đề này không có cách nào khác là phải làm sao huy động được lực lượng mang tính chất liên ngành. Bởi lẽ, nếu chúng ta làm sáng tạo mà chỉ có 1 cá thể, 1 nhóm tập thể thì khó có thể làm được mà đòi hỏi phải có sự liên kết”, TS Đà chia sẻ.

Theo ông, nếu huy động được lực lượng tham gia sản xuất trực tiếp tham gia hoạt động ĐMST thì tính thực tiễn sẽ rất cao. Nhưng có một hạn chế là nhóm lao động trực tiếp này không có khả năng tiêu chuẩn hóa sản phẩm đó; chuẩn thức hóa để sản phẩm có tính ổn định và thương mại hóa sản phẩm. Vì vậy, chúng ta nên lấy sáng tạo của lực lượng sản xuất trực tiếp này như là chất dẫn ban đầu, nguồn tư liệu ban đầu cho hoạt động ĐMST. Trên cơ sở đó, chúng ta huy động các viện, các trường, các cơ quan quản lý hỗ trợ.

“Sản phẩm ĐMST đó nếu muốn được công nhận thì ngoài những giá trị về mặt kỹ thuật, công nghệ, kinh tế… chúng ta phải xác lập quyền sở hữu trí tuệ nữa. Bởi vì nếu không xác lập quyền sở hữu trí tuệ thì sẽ dẫn đến 2 khả năng. Một là sản phẩm đó sẽ bị người ta “lấy” mất. Hai là chính chúng ta có thể sẽ bị hệ lụy vì bị trùng lặp với những sản phẩm mà người ta đã đăng ký bảo hộ trí tuệ trước đó rồi. Khi đó, chúng ta sẽ là người vi phạm quyền sở hữu trí tuệ”, ông Đà nhấn mạnh.