Công nhân nòng cốt - mô hình thiết thực

​Hằng đêm, điểm hỗ trợ công nhân (tổ 1, khu phố 7, phường Long Bình, TP.Biên Hòa) thường xuyên sáng đèn để đón tiếp và hỗ trợ cho những người lao động cần giúp đỡ. Ngoài ra, nhóm công nhân nòng cốt (CNNC) nơi đây còn thường xuyên tổ chức các buổi tuyên truyền, tư vấn pháp luật lưu động miễn phí cho công nhân tại các khu nhà trọ trên địa bàn thành phố.

Trung tâm Tư vấn pháp luật Công đoàn, thuộc Liên đoàn Lao động (LÐLÐ) tỉnh đã xây dựng lực lượng CNNC và đưa vào hoạt động hiệu quả trong 10 năm nay. Hiện mô hình tiếp tục là “cánh tay nối dài” đắc lực của Công đoàn, được các cấp đánh giá cao.

Niềm vui khi tham gia lực lượng CNNC

Buổi chiều khi hết giờ làm việc ở công ty, anh Trần Khắc Hiếu (33 tuổi) chạy xe về nhà, vội tắm rửa, ăn uống, rồi đến điểm hỗ trợ công nhân để kịp giờ tham gia chương trình tư vấn pháp luật cho công nhân lao động. Anh Hiếu tham gia nhóm CNNC đã được 5 năm và hiện phụ trách tại điểm hỗ trợ công nhân Biên Hòa. Những lúc anh bận việc riêng thì sẽ có thành viên khác trực thay để việc giúp đỡ người lao động không bị gián đoạn.

Giám đốc Trung tâm Tư vấn pháp luật Công đoàn tỉnh Vũ Ngọc Hà cùng CNNC tại điểm hỗ trợ công nhân.

Văn phòng được trung tâm chọn thuê làm điểm hỗ trợ công nhân nằm ở nơi xung quanh có đông công nhân lao động thuê trọ, nên việc họ đến đây để nhờ hỗ trợ về pháp lý rất thuận lợi. Anh Hiếu cho biết, hầu hết các thành viên trong nhóm CNNC đều là công nhân lao động, hằng ngày đi làm và tham gia chương trình tư vấn pháp luật vào ban đêm. Cụ thể, điểm hỗ trợ công nhân sẽ mở cửa và tiếp khách từ thứ hai đến thứ 7 hằng tuần, thời gian từ 19 giờ đến 21 giờ. Riêng ngày chủ nhật, văn phòng sẽ hoạt động từ 8 giờ sáng đến 11 giờ trưa. “Từ ngày mở văn phòng, người lao động đến đọc sách, báo và nhờ tư vấn pháp luật ngày càng đông…”, anh Hiếu cho hay.

Ngoài cử người trực ở văn phòng, nhóm CNNC còn thường xuyên tổ chức chương trình tuyên truyền, tư vấn pháp luật lưu động miễn phí cho người lao động tại các khu nhà trọ vào ngày thứ 7 và chủ nhật trong tuần; thời gian diễn ra từ 19 giờ đến 21 giờ 30 phút. Anh Hiếu chia sẻ, anh và các thành viên trong nhóm CNNC chủ yếu nắm những kiến thức cơ bản mà người lao động thường hay gặp, như: thời gian nghỉ ngơi, chế độ thai sản, tiền lương, tranh chấp lao động, bị kỷ luật… để tư vấn. “Ðối với những vấn đề đã nắm rõ ràng, chúng tôi tự tin tư vấn, hướng dẫn người lao động ngay tại chỗ; còn đối với những lĩnh vực mới, phức tạp thì chúng tôi ghi nhận và xin số điện thoại của họ để giải đáp sau. Hoặc có những sự việc quan trọng, chúng tôi phải gọi điện cán bộ Trung tâm để tư vấn trực tiếp qua điện thoại cho người lao động”, anh Hiếu tâm sự.

Mặc dù bận chăm con nhỏ nhưng anh Anh Ðỗ Hữu Khả (thành viên CNNC) vẫn đến điểm hỗ trợ công nhân đều đặn để phụ anh Hiếu giúp đỡ người lao động. Anh Khả cho hay, quê anh ở Thanh Hóa và vào đây làm công nhân cho một công ty may áo quần xuất khẩu ở KCN Biên Hòa 2 đã hơn 6 năm. Cũng như nhiều công nhân khác, trước đây, anh chưa hiểu biết gì về kiến thức pháp luật lao động nên đôi lúc bị công ty chèn ép mà không biết phải làm gì để tự bảo vệ chính mình. Thế rồi, đầu năm 2019, anh Trung (Trần Nam Trung, Trưởng nhóm CNNC Biên Hòa) cùng một số thành viên khác đã đến khu phố nơi anh Khả đang sinh sống để tuyên truyền, tư vấn pháp luật. Thấy chương trình hay, bổ ích, anh Khả đã tình nguyện tham gia vào nhóm CNNC cho đến nay đã được 5 tháng.

Vào nhóm CNNC, anh Khả cùng các thành viên được tham gia các buổi tập huấn về pháp luật lao động, được trang bị kỹ năng nói chuyện trước đám đông. Ngoài sự hướng dẫn tận tình của các anh chị đi trước, anh Khả còn tự học tập, nghiên cứu tài liệu trên mạng để trang bị kiến thức pháp luật cho mình. Ðến nay, anh đã nắm những kiến thức cơ bản của pháp luật về lĩnh vực lao động để giúp đỡ cho công nhân. Anh Khả chia sẻ: “Trước đây, mình là người rụt rè và ngại nói chuyện trước đám đông, nhưng nhờ tham gia chương trình mà mình đã thay đổi thoái quen và tự tin hơn. Hơn nữa, mình cảm thấy vui khi tham gia nhóm CNNC, vì chương trình bổ ích, không những nâng cao kiến thức pháp luật cho bản thân mà còn dùng kiến thức đó giúp đỡ cho những công nhân khác. Vì vậy, mình sẽ tiếp tục tham gia chương trình trong thời gian tới”.

… Và thêm trưởng thành

Gắn bó với CNNC hơn 10 năm, anh Trần Nam Trung (trưởng nhóm) kể về những khó khăn của buổi đầu khi mới thành lập nhóm. Lúc ấy, mô hình còn mới, một số địa phương và Ban điều hành khu phố chưa hiểu ý nghĩa của chương trình nên không phối hợp. Còn các chủ nhà trọ nghĩ rằng, việc làm của CNNC là quảng bá hàng đa cấp để lừa người lao động nên cũng từ chối. Thực hiện phương án “mưa dầm thấm lâu”, nhóm CNNC cố gắng giải thích cặn kẽ về ý nghĩa của mô hình, đồng thời nhờ Trung tâm làm công văn trình bày rõ để địa phương, khu phố hiểu. Từ đó, họ mới tích cực hợp tác và tạo điều kiện cho mô hình hoạt động ổn định.

CNNC tổ chức buổi sinh hoạt chia sẻ kiến thức pháp luật với người lao động.

Thời gian qua, anh Trung cùng nhóm CNNC luôn nghĩ cách truyên truyền phổ biến pháp luật sao cho hiệu quả để lôi cuốn công nhân lao động tham gia ngày càng đông. Cụ thể, mở đầu chương trình phải có tiết mục văn nghệ và mời công nhân lao động cùng tham gia; không tuyên truyền suông mà lồng ghép trò chơi có liên quan đến kiến thức pháp luật. Ngoài ra, nhóm còn xây dựng các tiểu phẩm và diễn cho công nhân xem, trong mỗi tiểu phẩm đều lồng ghép những câu hỏi để người lao động trả lời; trả lời đúng sẽ được nhận quà. Với những cách tuyên truyền trên, không chỉ tránh được sự nhàm chán mà còn giúp công nhân lao động nhớ lâu kiến thức pháp luật.

Giám đốc Trung tâm Tư vấn pháp luật Công đoàn tỉnh Vũ Ngọc Hà cho biết, trước đây, tại các khu nhà trọ, LÐLÐ tỉnh và Trung tâm Tư vấn pháp luật Công đoàn đã thực hiện 2 dự án: Tư vấn pháp luật lao động cho người lao động nhập cư phường Long Bình (từ năm 2009 - 2010) và dự án Tăng cường tiếp cận thông tin và tư vấn pháp luật lưu động cho người lao động nhập cư tỉnh Ðồng Nai (từ năm 2011 - 2013). Hai dự án này đã được tổ chức Oxfam Ðoàn kết Bỉ tài trợ. Sau đó, một số hoạt động của dự án vẫn được LÐLÐ tỉnh duy trì nhưng số lượng hoạt động ít hơn.

Hiểu được cuộc sống của người lao động nhập cư còn nhiều khó khăn cần được quan tâm và hỗ trợ, LÐLÐ tỉnh giao Trung tâm xây dựng dự án Nâng cao năng lực cho người lao động nhập cư tại Ðồng Nai để đề nghị Oxfam tiếp tục tài trợ. Trên cơ sở đó, Trung tâm đã triển khai thực hiện dự án từ đầu năm 2019 đến nay. Nội dung các hoạt động gồm: tư vấn pháp luật lưu động; thành lập các nhóm trong công ty hay tại khu nhà trọ để tổ chức các buổi chia sẻ về kiến thức pháp luật cho người lao động. Ngoài ra, Trung tâm còn thành lập điểm hỗ trợ công nhân để làm nơi tư vấn pháp luật cho người lao động ngoài giờ làm việc.

Ðến nay, Trung tâm cùng CNNC đã tổ chức 67 điểm tư vấn pháp luật lưu động và 22 buổi sinh hoạt nhóm nhằm chia sẻ kiến thức pháp luật cho người lao động. Ngoài ra, Trung tâm còn xây dựng và đào tạo lực lượng công nhân nòng cốt lên 175 người. “Lãnh đạo LÐLÐ tỉnh đánh giá cao về kết quả của dự án cũng như sự trưởng thành của lực lượng CNNC’, anh Hà nói.

Tìm hướng phát triển mô hình CNNC

Giám đốc Trung tâm Tư vấn pháp luật Công đoàn tỉnh Vũ Ngọc Hà cho biết thêm, dự án Oxfam được Trung tâm xây dựng thực hiện trong 3 năm (2019 - 2021). Hiện dự án giai đoạn đầu đã kết thúc hoạt động từ 30-6-2019. Sắp tới, trung tâm sẽ ra Hà Nội phối hợp nhà tài trợ Oxfam tiếp tục xây dựng dự án tiếp theo, để mô hình CNNC có thể tiếp tục hoạt động tốt trong thời gian tới.

Thành Nhân