Chấn chỉnh những sai phạm trong hoạt động công chứng

Theo lãnh đạo Sở Tư pháp, qua phản ánh của báo chí và người dân, Sở đã kịp thời có văn bản gửi đến Hội công chứng viên tỉnh, Các tổ chức hành nghề công chứng trên địa bàn tỉnh về việc chấn chỉnh hoạt động công chứng trên địa bàn tỉnh. Đồng thời, Sở đã lập đoàn đi kiểm tra và xử lý các sai phạm trong hoạt động công chứng.

Kiên quyết xử lý sai phạm
Nội dung trong văn bản gửi đến Hội công chứng viên tỉnh, Các tổ chức hành nghề công chứng trên địa bàn tỉnh nêu rõ, thời gian qua, thông tin báo chí và người dân phản ánh tình trạng công chứng viên thuộc một số văn phòng công chứng trên địa bàn tỉnh ký công chứng hợp đồng ủy quyền, hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho quyền sử dụng đất không đủ điều kiện; công chứng viên “thông đồng” với người yêu cầu công chứng trong việc công chứng các chuyển nhượng quyền sử dụng đất “hợp đồng giả cách” nhằm che giấu, ngụy tạo cho mục đích giao dịch khác. Các đối tượng lợi dụng sự thiếu hiểu biết pháp luật của người dân để hợp thức hóa việc cho vay tín dụng đen dưới hình thức hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất.

Tình trạng trên đã dẫn đến nhiều hệ lụy, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích của cá nhân, tổ chức khi giao kết hợp đồng, giao dịch; phát sinh tranh chấp, khiếu nại; gây khó khăn cho công tác quản lý nhà nước về công chứng, chứng thực, đất đai, xây dựng; làm ảnh hưởng đến công tác quy hoạch, bồi thường thực hiện các dự án kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh.

Qua công tác kiểm tra, thanh tra trong năm 2022, Sở Tư pháp đã phát hiện một số tổ chức hành nghề công chứng, công chứng viên đã có nhiều hành vi vi phạm trong quá trình hoạt động hành nghề công chứng. Thanh tra Sở đã ban hành 14 quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với các tổ chức hành nghề công chứng và 16 quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với các công chứng viên với tổng số tiền xử phạt là 366 triệu đồng. Bên cạnh đó, đã tước thẻ hành nghề công chứng của 6 công chứng viên thời hạn từ 1 đến 9 tháng. Nghiêm trọng hơn, còn có công chứng viên bị tạm giam, truy cứu trách nhiệm hình sự liên quan đến công chứng hợp đồng, giao dịch trái quy định của pháp luật.

Cụ thể, trong 2 tháng 11 và 12-2022, Sở Tư pháp đã thành lập đoàn đi kiểm tra đột xuất việc chấp hành pháp luật trong hoạt động công chứng đối với 3 văn phòng công chứng: Trần Thị Thu Thủy (ấp An Chu, xã Bắc Sơn, H.Trảng Bom), Trần Đình Khương (TT.Long Thành, H.Long Thành) và Lê Hoài Thanh (xã Phước Thiền, H.Nhơn Trạch). Qua kiểm tra, đoàn đã phát hiện nhiều hành vi vi phạm tại các đơn vị này. Thanh tra Sở Tư pháp sau đó đã ra quyết định xử phạt hành chính với tổng số tiền trên 116 triệu đồng đối với 4 công chứng viên. Đồng thời còn tước thẻ hành nghề công chứng đối với những người này.

Trong đó, công chứng viên Trần Thị Thu Thủy bị xử phạt hành chính với tổng số tiền hơn 32 triệu đồng và tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề (tước quyền sử dụng thẻ công chứng viên) trong 9 tháng; Công chứng viên Nguyễn Tân Yên bị xử phạt hành chính với tổng số tiền hơn 42 triệu đồng. Ông Yên đã được Sở Tư pháp thu hồi thẻ hành nghề Công chứng viên trước đó và hiện ông đang làm hồ sơ đăng ký hành nghề công chứng tại Văn phòng công chứng Trần Thị Thu Thủy nhưng chưa được Sở Tư pháp cấp lại thẻ hành nghề công chứng.

Công chứng viên Trần Đình Khương bị xử phạt hành chính với tổng số tiền 25 triệu đồng và tước quyền sử dụng thẻ Công chứng viên trong 9 tháng; Công chứng viên Lê Hoài Thanh bị xử phạt hành chính với tổng số tiền 17 triệu đồng và tước quyền sử dụng thẻ Công chứng viên trong 2 tháng.

Các hành vi vi phạm của các Công chứng viên trên gồm: công chứng khi thiếu chữ ký của Công chứng viên, chữ ký hoặc dấu điểm chỉ của người yêu cầu công chứng vào từng trang của hợp đồng, giao dịch; công chứng hợp đồng, giao dịch trong trường hợp không có căn cứ xác định quyền sử dụng riêng, quyền sở hữu riêng đối với tài sản khi tham gia hợp đồng, giao dịch; công chứng hợp đồng, giao dịch có mục đích hoặc nội dung vi phạm pháp luật, trái đạo đức xã hội…

Đưa hoạt động công chứng vào quy củ
Để chấn chính hoạt động công chứng trên địa bàn tỉnh sau phản ánh của báo chí, người dân thời gian vừa qua và thực hiện Văn bản số 4846/BTP-BTTP ngày 5-12-2022 của Bộ Tư pháp về việc chấn chỉnh hoạt động công chứng, Sở Tư pháp đã nêu ra một số nội dung quan trọng và đề nghị Hội công chứng viên tỉnh, các tổ chức hành nghề công chứng trên địa bàn nghiêm túc thực hiện.

Theo đó, Hội công chứng viên tỉnh tiếp tục phát huy trách nhiệm tự quản của tổ chức xã hội - nghề nghiệp của công chứng viên trong việc giám sát hoạt động hành nghề của các công chứng viên, kịp thời phát hiện các biểu hiện tiêu cực, hành vi vi phạm trong hành nghề công chứng, kiên quyết đấu tranh với các hành vi vi phạm, ứng xử không đúng quy tắc đạo đức hành nghề công chứng; có biện pháp xử lý nghiêm các hội viên có hành vi vi phạm đã bị xử phạt vi phạm hành chính, vi phạm đạo đức hành nghề công chứng theo quy định của pháp luật và điều lệ Hiệp hội công chứng viên Việt Nam, Nội quy của Hội Công viên.

Các tổ chức hành nghề công chứng thường xuyên quán triệt đến công chứng viên của tổ chức mình nhận thức đúng vị trí, vai trò, tầm quan trọng của hoạt động công chứng và giá trị của văn bản công chứng theo quy định Luật Công chứng, từ đó tránh những rủi ro trong quá trình thực hiện các hợp đồng, giao dịch; nghiêm túc tuân thủ đầy đủ các nguyên tắc hành nghề, các quy định về trình tự thủ tục công chứng, thực hiện đúng thẩm quyền và trách nhiệm theo quy định pháp luật…

Sở Tư pháp sẽ tiếp tục tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra định kỳ và đột xuất đối với các tổ chức hành nghề công chứng có dấu hiệu vi phạm theo thông tin phản ánh của báo chí, người dân và xử lý nghiêm theo quy định pháp luật khi phát hiện hành vi vi phạm. Có như vậy, hoạt động công chứng mới đưa vào quy củ, nâng cao uy tín của Hội Công chứng viên tỉnh nhà và tạo niềm tin trong người dân, doanh nghiệp.