Cây trồng bị ảnh hưởng vì biến đổi khí hậu

Ngành trồng trọt đang đối mặt với rất nhiều khó khăn vì sản xuất đạt lợi nhuận thấp, thậm chí thua lỗ vì mùa màng thất bát. Đây cũng là nguyên nhân góp phần làm cho giá nguyên liệu thức ăn chăn nuôi tăng cao, ảnh hưởng mạnh đến sản xuất.

Thực tế cho thấy, tình hình thời tiết diễn biến cực đoan, nắng nóng kéo dài, mưa trái mùa, mưa cường độ cao đều gây ảnh hưởng đến thời vụ xuống giống, khả năng sinh trưởng, phát triển, năng suất của tất cả các loại cây trồng. BĐKH cũng đã và đang tạo điều kiện phát sinh sâu bệnh hại nguy hiểm trên cây trồng, vật nuôi. Trong đó có nhiều loại sâu bệnh mới phát sinh, gây thiệt hại lớn. Điều nguy hại không kém là người nông dân lúng túng trong việc phòng, trị các loại bệnh mới và thường xảy ra tình trạng lạm dụng thuốc trừ sâu, thuốc hóa học độc hại.

Thời điểm hiện nay, nhiều sản phẩm cây công nghiệp như: cà phê, điều, tiêu, xoài… đang vào vụ thu hoạch. Ngay cả những sản phẩm cây công nghiệp bán được với giá tốt như tiêu, điều, cà phê nhưng nông dân vẫn lo thua lỗ vì mất mùa. Ông Trần Hữu Thắng, Giám đốc HTX Hồ tiêu Xuân Thọ (H.Xuân Lộc) chia sẻ, vụ thu hoạch năm nay, giá tiêu tăng cao nhất so với vài năm trở lại đây. Nhưng nhiều nhà vườn trồng tiêu vẫn không có lợi nhuận vì gặp cảnh mất mùa.

Mất mùa với cây trồng cũng ảnh hưởng trực tiếp đến các ngành sản xuất khác, nhất là ngành chăn nuôi. Ông Nguyễn Văn Hùng, chủ trại nuôi gia cầm ở xã Vĩnh Tân (H.Vĩnh Cửu) so sánh, hiện giá bắp bán lẻ đã hơn 9 ngàn đồng/kg, tăng gần gấp đôi so với cũng kỳ năm ngoái. Giá các loại nguyên liệu thức ăn chăn nuôi khác cũng tăng cao. Đây là điều người chăn nuôi lo lắng nhất vì giá thành chăn nuôi đội lên quá cao khiến người chăn nuôi e ngại đầu tư. 

Chỉ ra nguyên nhân khiến nhiều nguyên liệu thức ăn chăn nuôi tăng phi mã thời gian qua, TS Michel Guillaume, Giám đốc kỹ thuật Tập đoàn Olmix (Pháp) phân tích những lý do khiến giá thức ăn chăn nuôi tăng cao trên toàn cầu: Đầu tiên là do nguồn nguyên liệu dự trữ bị sụt giảm rất lớn; ví dụ như bắp giảm 30%, lúa mì giảm 22%... Nguyên nhân giảm nguồn nguyên liệu là do ảnh hưởng của BĐKH đến trồng trọt. Cụ thể là hạn hán ở Mỹ, Nga, Brazil và lũ lụt ở Trung Quốc, Pháp. Yếu tố thứ 2 khiến giá thức ăn chăn nuôi tăng cao là do chi phí vận chuyển tăng. TS Michel Guillaume dự báo: “Ảnh hưởng của BĐKH khiến nguồn cung nguyên liệu thức ăn chăn nuôi sẽ khó phục hồi sớm, có thể phải đến giữa năm 2022 nếu điều kiện thời tiết thuận lợi hơn cho sản xuất thì thị trường nguyên liệu thức ăn chăn nuôi mới ổn định trở lại”.

Ngoài ra, với vật nuôi, biến đổi khí hậu, thiên tai gây thiệt hại nặng nề không kém, thời tiết thất thường cũng ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng, phát triển của gia súc, gia cầm, nhất là tạo môi trường để phát triển và lây lan nhiều loại dịch bệnh. Theo báo cáo của Sở NN-PTNT, năm 2021, tình hình thiên tai diễn biến bất thường; chỉ tính riêng các hộ lồng bè nuôi cá ở H.Định Quán bị thiệt hại do thiên tai là 108 tỷ đồng, tăng gấp 3,6 lần so với năm 2020.

Vài năm trở lại đây, nhiều cây trồng nhạy cảm với thời tiết như điều, xoài…liên tục rơi vào cảnh mất mùa, đầu ra cũng gặp khó khăn. Theo đó, người dân đua nhau chặt bỏ cây trồng này vì càng đầu tư càng lỗ.

Ông Nguyễn Thế Bảo, Giám đốc HTX Xoài Suối Lớn (H.Xuân Lộc) nhận xét, vài năm trở lại đây, cây xoài thường xuyên rơi vào cảnh mất mùa, nhất là làm xoài nghịch vụ. Năng suất xoài nghịch vụ và chính vụ đều giảm mạnh vì ảnh hưởng thời tiết. Không chỉ giảm năng suất, chất lượng trái cũng kém hơn, nhiều nhà vườn, chất lượng, mẫu mã trái không đạt chuẩn xuất khẩu. Thị trường tiêu thụ cũng gặp nhiều khó khăn do ảnh hưởng của dịch Covid-19 nên liên tiếp vài vụ thu hoạch xoài trở lại đây, người trồng xoài đều gồng mình gánh lỗ.

Vụ thu hoạch năm nay, cây điều vào vụ trễ gần 2 tháng so với mọi năm. Nguyên nhân do mưa trái mùa xuất hiện nhiều, nhiều nơi mưa lớn ngay thời điểm điều ra hoa khiến đợt hoa đầu của các vườn điều không đậu trái hoặc không có năng suất. Ông Nguyễn Văn Thu, nông dân trồng điều tại xã An Viễn, H.Trảng Bom cho biết, đợt ra hoa đầu gặp tình trạng mưa trái mùa nên hầu như cây điều không đậu trái. Người trồng điều chỉ còn kỳ vọng vào đợt hoa lần thứ 2 đạt năng suất tốt hơn. Tuy nhiên, diện tích trồng điều ở địa phương đang giảm mạnh vì lợi nhuận của cây trồng này ngày càng thấp, trong đó có nguyên nhân mất mùa do thời tiết.

Những tác động của BĐKH ngày càng rõ nét đối với sản xuất nông nghiệp. Vì vậy, sản xuất nông nghiệp cần chuyển hướng từ sản xuất theo cách truyền thống sang hướng thích ứng với BĐKH và bền vững với môi trường. Trong đó, sản xuất nông nghiệp thuận tự nhiên, sản xuất theo hướng hữu cơ, hạn chế sử dựng phân, thuốc hóa học, hạn chế chất thải để không gây ô nhiễm môi trường…đang được tỉnh quan tâm khuyến khích. Nông dân cũng ngày càng quan tâm chuyển đổi sang những mô hình sản xuất, ứng dụng giống mới ít bị tác động bởi thời tiết; ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất… để khắc phục, hạn chế thiệt hại do thời tiết gây ra.