Cần giải pháp đột phá cho công tác giải phóng mặt bằng để khai thác quỹ đất lợi thế

​Nhiều dự án giao thông trên địa bàn tỉnh sẽ được triển khai kết hợp với việc khai thác quỹ đất lợi thế để đấu giá. Đây là giải pháp phù hợp để “tái tạo” nguồn vốn đầu tư trong điều kiện nguồn vốn ngân sách còn hạn chế. Tuy nhiên, để có thể thực hiện thành công đòi hỏi phải có những giải pháp “đột phá” trong công tác giải phóng mặt bằng.

Dự án nâng cấp, mở rộng đường tỉnh 769 (bên trái) là dự án trọng điểm của tỉnh sẽ thực hiện khai thác quỹ đất lợi thế

Nhiều dự án giao thông kết hợp khai thác quỹ đất lợi thế

Tại kỳ họp thứ 4, HĐND tỉnh khóa X vào cuối tháng 10 vừa qua, HĐND tỉnh đã thông qua chủ trương đầu tư đối với 8 dự án đầu tư công nhóm A, nhóm B về giao thông có khai thác khu đất lợi thế trên địa bàn tỉnh.

Theo đó, 8 dự án giao thông sẽ được triển khai kết hợp khai thác các khu đất lợi thế dọc 2 bên các tuyến đường gồm có: xây dựng tuyến đường D5, đường N3 thuộc hạ tầng trung tâm xã Thạnh Phú, H.Vĩnh Cửu; dự án đường Quang Trung và đường Lê Đại Hành đấu nối ra đường tỉnh 768 nối dài và đường tỉnh 762, H.Vĩnh Cửu; dự án đường Vành đai TP.Biên Hòa, H.Vĩnh Cửu; dự án đường N1, TT.Long Giao, H.Cẩm Mỹ; dự án đường Vành đai TT.Long Giao (giai đoạn 1), H.Cẩm Mỹ; dự án nâng cấp mở rộng đường Ngô Quyền, TP.Long Khánh; dự án đường Vũ Hồng Phô (đoạn từ đường Lê Duẩn đến đường tỉnh 769), TT.Long Thành và dự án đường liên cảng H.Nhơn Trạch.

Theo chủ trương đầu tư đã được thông qua, đối với các dự án này, ngoài việc thực hiện thu hồi đất để triển khai các dự án, các địa phương sẽ thực hiện thu hồi thêm các khu đất lợi thế để phục vụ đấu giá, tạo nguồn vốn tái đầu tư.

Trước đó, có 4 dự án giao thông trên địa bàn TP.Biên Hòa gồm: đường trục trung tâm TP.Biên Hòa (đoạn từ đường Võ Thị Sáu đến đường Đặng Văn Trơn); đường ven sông Cái (đoạn từ đường Hà Huy Giáp đến đường Trần Quốc Toản); đường ven sông Đồng Nai (đoạn từ cầu Hóa An đến giáp ranh H.Vĩnh Cửu) và dự án đường Hương lộ 2 cũng đã được triển khai thực hiện kết hợp với việc quy hoạch, khai thác quỹ đất lợi thế. Đối với 4 dự án này, hiện nay, UBND TP.Biên Hòa cũng đã hoàn thành công tác rà soát quỹ đất lợi thế và đang thực hiện cập nhật đưa vào các đồ án quy hoạch phân khu.

Ngoài các dự án nói trên, theo ông Hồ Văn Hà, Giám đốc Sở KH-ĐT, nhằm tạo sự “đột phá” trong phát triển kết cấu hạ tầng giao thông và khai thác các tiềm năng của Cảng hàng không quốc tế (sân bay) Long Thành, Đồng Nai cũng đã đưa thêm 3 dự án giao thông vào danh mục các công trình dự án trọng điểm trên địa bàn gồm: dự án nâng cấp, mở rộng đường tỉnh 773; dự án nâng cấp, mở rộng đường tỉnh 769 và dự án đường tỉnh 770B. Cả 3 dự án này cũng sẽ được triển khai theo hướng kết hợp khai thác quỹ đất lợi thế để đấu giá, “tái tạo” vốn đầu tư. Cũng theo ông Hồ Văn Hà, hiện nay, các dự án này đã được Sở GT-VT tổng hợp, trình duyệt chủ trương đầu tư.

Bên cạnh các dự án của tỉnh, một số dự án giao thông quốc gia triển khai trên địa bàn tỉnh trong thời gian tới như đường Vành đai 3-TP.HCM; Vành đai 4-TP.HCM cũng sẽ được triển khai thực hiện kết hợp với việc khai thác quỹ đất lợi thế dọc 2 bên các tuyến đường.

Giải “bài toán” giải phóng mặt bằng

Trong bối cảnh ngân sách nhà nước đang gặp nhiều hạn chế và khó có thể “kham” hết các dự án hạ tầng giao thông, việc khai thác quỹ đất lợi thế khi triển khai các dự án giao thông sẽ đem đến nhiều lợi ích lớn.

Trên thực tế, lâu nay, khi nhà nước đầu tư công trình hạ tầng như mở đường cũ hoặc làm đường mới thì giá đất hai bên đường và cả khu vực tăng lên rất nhiều lần. Khoản tiền chênh lệch này thường vào túi một số ít người có nhà trở thành nhà mặt tiền sau khi làm hạ tầng. Một phần khác sẽ thuộc về doanh nghiệp phát triển các dự án dọc tuyến đường, gọi là chênh lệch lợi thế địa tô. Các đối tượng này không phải đóng thêm bất kỳ một khoản thuế, phí nào, trong khi những người bị thu hồi đất để làm đường thường không được hưởng lợi từ việc mở đường. Ngay cả nhà nước, đối tượng bỏ tiền ra làm đường cũng không được hưởng lợi gì từ việc đầu tư hạ tầng.

Dự án đường Hương lộ 2 là một trong những dự án giao thông kết hợp khai thác quỹ đất lợi thế trên địa bàn TP.Biên Hòa

Chính vì vậy, việc quy hoạch quỹ đất lợi thế sẽ khắc phục được tình trạng chênh lệch địa tô. Bởi vì chênh lệch địa tô sẽ rơi vào ngân sách nhà nước thay vì chỉ một số ít đối tượng được hưởng. Nhà nước từ đó cũng có nguồn vốn để phục vụ tái đầu tư cho các dự án hạ tầng.

Bên cạnh đó, việc các khu đất lợi thế sẽ được quy hoạch phù hợp trước khi thực hiện đấu giá cũng sẽ giúp cho quá trình phát triển trở nên đồng bộ hơn thay vì phát triển nhỏ lẻ, manh mún như trước đây.

Tuy nhiên, việc thực hiện khai thác quỹ đất lợi thế khi triển khai các dự án giao thông cũng phải đối mặt với những khó khăn nhất định, đặc biệt là đối với công tác giải phóng mặt bằng.

Lâu nay, công tác giải phóng mặt bằng vẫn là “nút thắt” lớn nhất khi thực hiện các dự án giao thông. Đặc thù của các dự án giao thông là phải thực hiện giải phóng mặt bằng theo hướng tuyến trải dài, diện tích đất cần phải thu hồi lớn. Chính điều này đã khiến rất nhiều dự án giao thông bị chậm tiến độ, kéo dài vì những vướng mắc trong quá trình giải phóng mặt bằng. Chính vì vậy, khi kết hợp khai thác quỹ đất lợi thế trong quá trình triển khai các dự án giao thông, diện tích cần thực hiện giải phóng mặt bằng cũng sẽ tăng lên. Điều này sẽ khiến cho công tác giải phóng mặt bằng vốn đã khó sẽ càng thêm khó.

Theo ông Hồ Văn Hà, Giám đốc Sở KH-ĐT, để thực hiện tốt, đòi hỏi các đơn vị làm công tác giải phóng mặt bằng của các dự án này phải có sự chuyên nghiệp. Đồng thời, sự phối hợp giữa ban quản lý dự án được giao làm chủ đầu tư và các đơn vị thực hiện công tác giải phóng mặt bằng cũng phải chuyên nghiệp. Các dự án này cũng đòi hỏi phải có những giải pháp cụ thể trong công tác giải phóng mặt bằng và gắn với trách nhiệm của từng đơn vị thực hiện.

Ông Huỳnh Tấn Lộc, Phó Chủ tịch UBND TP.Biên Hòa cho biết, đối với 4 dự án giao thông trên địa bàn, hiện nay việc rà soát quỹ đất lợi thế để khai thác cũng đã hoàn thành.

Trong quá trình rà soát, các khu đất lợi thế dọc các dự án giao thông, TP.Biên Hòa ưu tiên lựa chọn những khu vực thưa dân cư để quy hoạch khai thác. Theo ông Huỳnh Tấn Lộc, việc lựa chọn các khu vực thưa dân cư để khai thác quỹ đất lợi thế là hướng đi phù hợp. Bởi, khi quy hoạch khai thác các khu đất này, thành phố không chỉ đẩy nhanh được tiến độ giải phóng mặt bằng mà còn giảm được áp lực trong việc bố trí tái định cư cho người dân. Đặc biệt, việc khai thác quỹ đất tại các khu vực thưa dân cư còn mang lại hiệu quả cao hơn khi chi phí dành cho công tác giải phóng mặt bằng cũng giảm đi đáng kể.

Trong khi đó, từ năm 2022, H.Nhơn Trạch sẽ bắt đầu thực hiện một số dự án giao thông kết hợp khai thác quỹ đất lợi thế. Ông Nguyễn Hữu Thành, Phó Chủ tịch UBND H.Nhơn Trạch cho hay, để có thể thực hiện tốt công tác giải phóng mặt bằng đối với các dự án này, địa phương cũng đã bắt đầu nghiên cứu các giải pháp thực hiện. Trong đó, một trong những giải pháp trọng tâm mà H.Nhơn Trạch hướng đến là nâng cao trình độ đối với đội ngũ cán bộ thực hiện công tác giải phóng mặt bằng.

Phan Anh