Cần có quy định xử lý nạn khai thác giun đất để bảo vệ sản xuất

​(CTT-Đồng Nai) - Trước lợi ích do giun đất (trùn quế, địa long…) mang lại, một số người đã đào bắt, kích điện vô tội vạ gây ảnh hưởng tới cây trồng, sản xuất nông nghiệp. Dù nhận thức được việc đào bắt giun đất như vậy gây ảnh hưởng xấu cho đất, cây trồng, sản xuất nhưng do thiếu quy định pháp luật chế tài nên nông dân rất lo lắng, bức xúc.

Nông dân ở xã Tân An (H.Vĩnh Cửu) hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật gây hại để bảo vệ cây trồng, giun đất trong vườn

* Kích điện bắt giun đất thiên nhiên

Nhiều nông dân ở xã Xuân Bắc (H.Xuân Lộc) bức xúc trước hiện tượng một số người khai thác giun đất như: đào bắt, kích điện. Người dân đã phản ảnh lên chính quyền địa phương và chính quyền cũng chưa có biện pháp xử lý triệt để vì thiếu quy định chế tài để ngăn chặn hiện tượng này trong dân.

Theo chính quyền xã Xuân Bắc, để xử lý hành vi này theo đúng quy định pháp luật, cơ quan có thẩm quyền phải có các căn cứ pháp lý thì người vi phạm mới tâm phục khẩu phục và tránh cả việc xử lý không đúng quy định pháp luật dẫn tới bị khiếu nại, khiếu kiện. Đồng thời, hiện nay chưa có quy định pháp luật nào xử phạt hành chính người dùng kích điện bắt giun đất hay khai thác giun đất nên lúng túng trong xử lý, kiến nghị xử lý. Do đó, chính quyền địa phương chỉ áp dụng các biện pháp khác như: tuyên truyền, giáo dục, nhắc nhở, khuyến cáo người dân không nên khai thác giun đất bằng phương thức kích điện, đào bắt theo kiểu tận diệt.

Giun đất được nhà nông, chuyên gia nông nghiệp ghi nhận có vai trò rất quan trọng đối với hệ sinh thái trong đất, làm cho đất tơi xốp, tạo màu mỡ cho đất và giúp cho cây trồng sinh trưởng và phát triển thuận lợi. Nếu loài vật này bị mất đi với số lượng lớn sẽ gây thiệt hại nặng nề cho cây trồng, mùa vụ, giảm độ màu mỡ của đất. Do đó, các chuyên gia và nông dân rất mong cơ quan có thẩm quyền sớm ban hành quy định pháp luật chế tài hành vi khai thác giun đất vô tội vạ, nhất là kích điện bắt giun đất.

* Ý kiến của luật gia

Điểm d, khoản 1, Điều 3 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 (được sửa đổi năm 2020) có quy định, chỉ xử phạt vi phạm hành chính khi có hành vi vi phạm hành chính do pháp luật quy định. Theo các chuyên gia pháp lý, vì đó là nguyên tắc xử lý vi phạm hành chính được Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 (sửa đổi năm 2020) quy định nên muốn xử lý nó phải vận dụng thật cụ thể trong từng trường hợp cụ thể mới xử lý được người, tang vật theo đúng quy định. Nếu xử lý sai, không đúng quy định, áp dụng quy định pháp luật không đúng trong xử lý thì người xử lý sẽ bị khiếu nại, khởi kiện, yêu cầu bồi thường thiệt hại, xin lỗi... từ người bị xử lý.

Luật gia Vòng Khiềng, Giám đốc Trung tâm Tư vấn pháp luật (thuộc Hội Luật gia tỉnh) cho biết, muốn xử lý hành chính hành vi khai thác giun đất về hành vi  khai thác trái phép loài sinh vật được khoản 6, Điều 3 Nghị định số 45/2022/NĐ-CP ngày 7-7-2022 của Chính phủ ​quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường quy định thì phải xem xét hành vi đó có phải là các hành vi: săn, bắn, bẫy, bắt, hái, lượm, thu giữ nhằm lấy các sinh vật (bao gồm động vật, thực vật, nấm, vi sinh vật), bộ phận hoặc dẫn xuất của các loài động vật, thực vật mà không được phép của cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc vượt quá số lượng cho phép trong giấy phép khai thác của cơ quan nhà nước có thẩm quyền hay không thì mới xử phạt. Bởi pháp luật không cho phép người có thẩm quyền, cơ quan có thầm quyền tuỳ tiện trong việc xử lý người vi phạm hành chính.

Mặt khác muốn xử lý về hành vi hủy hoại đất thì hành vi đó phải cấu thành theo quy định tại khoản 3, Điều 3 Nghị định số 91/2019/NĐ-CP ngày 19-11-2019 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai như: hủy hoại đất là hành vi làm biến dạng địa hình hoặc làm suy giảm chất lượng đất hoặc gây ô nhiễm đất mà làm mất hoặc giảm khả năng sử dụng đất theo mục đích đã được xác định thì mới bị xử phạt.

Cũng theo luật gia Vòng Khiềng, còn muốn xử lý về hành vi bắt giun đất gây thiệt hại cho hoa màu, tài sản của chủ đất thì phải chứng minh được việc xâm phạm của người bắt giun là trái pháp luật, gây thiệt hại trực tiếp cho người sử dụng đất hợp pháp, cây trồng, tài sản... của chủ đất ra sao và hành vi này được các quy định pháp luật nào điều chỉnh, xử lý thì mới tiến hành xử lý được.