Trường Sơn - con đường huyền thoại

Cách đây 60 năm, trước đòi hỏi của thực tiễn lịch sử, đường Trường Sơn - đường Hồ Chí Minh ra đời, từng bước được xây dựng, phát triển thành con đường chiến lược góp phần đặc biệt quan trọng vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Quyết định mở đường Trường Sơn năm nào đã trở thành quyết định lịch sử, mang tầm chiến lược của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, để lại nhiều bài học quý đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ngày nay.​

Hào khí “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước/mà lòng phơi phới dậy tương lai” lại ùa về trong ký ức của những cựu chiến binh (CCB) bộ đội Trường Sơn năm xưa; nhắc nhớ về một thời đạn bom khốc liệt, hy sinh gian khổ song vẫn giữ vững niềm tin sắt son vào cuộc kháng chiến của dân tộc.

Ký ức Trường Sơn

Ngày 19-5-1959 đã đi vào lịch sử dân tộc Việt Nam khi những người lính công binh, dân công hỏa tuyến, thanh niên xung phong… bổ nhát cuốc, xẻng đầu tiên khai thông, mở rộng hệ thống đường mòn Hồ Chí Minh. Sự ra đời và phát triển của tuyến vận tải chiến lược, theo văn bản lịch sử chính thức của cơ quan an ninh quốc gia Hoa Kỳ ghi lại, được quân đội Mỹ coi là “một trong những thành tựu vĩ đại nhất của nền kỹ thuật quân sự ở thế kỷ XX”. Còn với những người “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước” thì đây là “tuyến lửa”. Bởi ở đại ngàn này, mỗi cung đường, cây cỏ đều nhuộm xương máu của biết bao anh hùng liệt sĩ. Họ nằm xuống khi tuổi đời còn rất trẻ, chỉ 18, đôi mươi để làm nên con đường huyền thoại, góp phần đặc biệt quan trọng trong sự nghiệp giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.

Trong những ngày tháng 5 này, căn nhà tại TP. Biên Hòa của CCB Dương Văn Ổn luôn sôi nổi về những câu chuyện, những kỷ niệm và ký ức về “Trường Sơn Đông nắng, Tây mưa; Ai chưa đến đó như chưa rõ mình”. Đặc biệt, 4 CCB trong Ban liên lạc truyền thống bộ đội Trường Sơn tỉnh gồm các ông: Dương Văn Ổn, Nguyễn Đức Miên, Phạm Thư Sinh và Trần Bá Dương đang bàn kế hoạch cho buổi gặp mặt kỷ niệm 60 năm Ngày mở đường Trường Sơn vào ngày 19-5 tới.

 Các CCB trong Ban liên lạc truyền thống bộ đội Trường Sơn tỉnh Đồng Nai xem lại những kỷ vật và tư liệu về đường Trường Sơn.

Nhớ lại ký ức hào hùng của một thời đạn bom khói lửa nơi đại ngàn Trường Sơn, CCB Phạm Thư Sinh, nguyên lái xe bộ đội Trường Sơn  nhớ như in những cung đường, binh trạm 33 (Đoàn 559) được quân thù “điểm chỉ” đánh phá ác liệt như cua chữ A, đèo Cô Lin, ngầm Đa Lê… Ký ức sâu đậm nhất trên tuyến lửa Trường Sơn trong ông là dù khó khăn gian khổ, dù bom đạn rập rình nhưng “tim còn đập, xe còn chạy”. “Ngày đó, bộ đội lái xe Trường Sơn được Tư lệnh bộ đội Trường Sơn, Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên gọi là những “Tuấn mã Trường Sơn”. Trong đếm tối thì những dân công hỏa tuyến, thanh niên xung phong trở thành “bia sống” chỉ đường để hàng vạn chuyến xe chở người, chở của vào chiến trường”, CCB Phạm Thư Sinh nhớ lại.

CCB Dương Văn Ổn xúc động khi nhớ về những hy sinh, gian khổ, những gương mặt đồng đội đã nằm lại chiến trường, trên cung đường Trường Sơn huyền thoại khi mới tuổi đôi mươi. “Những cô thanh niên xung phong, những cô giao liên bất chấp hiểm nguy trong đêm tối dùng chiếc khăn trắng để dẫn đường cho từng chuyến xe “vượt ngầm” qua các binh trạm nguy hiểm vào chiến trường mà không ngại hy sinh. Chính điều đó cho thấy, Bộ đội Trường Sơn không đơn độc mà tất cả các lực lượng đều đoàn kết, quyết tâm vì những chuyến hàng, chuyến xe cho ngày thống nhất”, CCB Dương Văn Ổn chia sẻ.

Đối với CCB Nguyễn Đức Miên, ông còn trực tiếp tham gia đội xây dựng lán trại, nhà nghỉ tạm cho các đồng chí lãnh đạo như các Tướng Đồng Sỹ Nguyên, Nguyễn Thị Định, nguyên Phó chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình khi đến làm việc với bộ đội Trường Sơn.

Còn CCB Trần Bá Dương thì không thể quên kỷ vật chiến trường là tấm chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh do Tướng Nguyễn Thị Định ký tặng. Ông luôn mang theo kỷ vật quý bên mình suốt những năm tháng chiến đấu và khi hòa bình lập lại. “Mỗi lúc gian khổ, tôi lại mang hình Bác ra ngắm, nụ cười hiền hậu, đôi mắt sáng ngời như tiếp thêm động lực để tôi cùng các đồng đội vượt khó, hoàn thành nhiệm vụ của Bộ đội Trường Sơn cũng như vượt qua những khó khăn của cuộc sống đời thường…”, ông Dương nói.

Làm nên kỳ tích

Đường Trường Sơn huyền thoại là cầu nối hậu phương miền Bắc với tiền tuyến miền Nam, chi viện sức người, sức của cho tiền tuyến trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước; là điểm tựa, mắt xích nối các chiến trường ba nước Đông Dương, lại vừa là nơi những người lính Cụ Hồ anh dũng, mưu trí, sáng tạo chiến đấu vì độc lập, tự do của Tổ quốc. 60 năm sau, con đường huyền thoại ấy giờ đã mang một sứ mệnh mới: Đường Hồ Chí Minh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, có tầm quan trọng đặc biệt trong việc tạo đà phát triển cho khu vực rộng lớn phía Tây đất nước.

Trong cuốn sách “Trường Sơn và đất nước” của Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên và Thiếu tướng Võ Sở do Hội Truyền thống bộ đội Trường Sơn - đường Hồ Chí Minh xuất bản ghi rõ: “Kỳ tích trong 16 năm làm nhiệm vụ chi viện chiến lược, bộ đội Trường Sơn đã phải đối mặt với mọi thủ đoạn, mọi phương tiện và vũ khí tối tân nhất của đế quốc Mỹ. Chúng đã thực hiện 733.000 trận oanh kích bằng đủ các loại máy bay, trút xuống Trường Sơn hơn 4 triệu tấn bom đạn các loại; thả xuống Trường Sơn hàng chục vạn lít chất độc da cam/dioxin…”.

Song vượt qua những khó khăn, gian khổ đó, bộ đội Trường Sơn, lực lượng thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến đã kiên cường, bám trụ, giành giật từng thước đường theo tinh thần: “Máu có thể đổ nhưng đường không thể tắc”. Bộ đội công binh Trường Sơn đã làm nên một hệ thống giao thông vĩ đại gồm 5 trục dọc, 21 trục ngang với hơn 17.000km đường xe cơ giới; lực lượng vận tải hai sư đoàn ô tô cơ động đã vận chuyển hơn 1,8 triệu tấn vũ khí, đạn dược, lương thực chi viện cho các hướng chiến trường.

Theo Thiếu tướng Võ Sở, Chủ tịch Hội Truyền thống Trường Sơn - đường Hồ Chí Minh Việt Nam, từ năm 1973 đến đầu năm 1975 ta đã chở bằng cơ giới 40 vạn quân; tổ chức hành quân 25 đoàn binh khí, kỹ thuật vào chiến trường; cơ động bằng xe cơ giới 10 lượt sư đoàn của 3 quân đoàn chủ lực tham gia chiến dịch; bộ binh đã tiêu diệt và bắt sống 17.740 tên địch, giải phóng một vùng rộng lớn ở Nam Lào; bắn rơi tại chỗ 2.455 máy bay các loại, bảo vệ thắng lợi lực lượng vận tải chi viện cho các hướng chiến trường. Lực lượng giao liên mở hơn 3.000km đường giao liên, tổ chức hơn 2 triệu lượt người vào, ra chiến trường an toàn; chuyển hàng vạn thương binh từ các chiến trường ra hậu phương nuôi dưỡng và hàng ngàn thiếu nhi ra Bắc học tập. Các lực lượng thông tin với khẩu hiệu: “Coi dây như ruột, coi cột như xương” đã xây dựng 1.350km đường thông tin tải ba và hàng vạn km dây thông tin các loại. Bộ đội đã mở 1.400km đường ống xăng dầu, 600km đường sông; bộ đội Trường Sơn đã huy động 6 sư đoàn phối thuộc tham gia chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử…

CCB Dương Văn Ổn xúc động bày tỏ, máy bay Mỹ quần thảo, cày xới nhằm chặt đứt tuyến đường huyết mạch Trường Sơn, do đó gian nan, hiểm nguy, ác liệt đến tận cùng, không thể đo đếm nổi. Nhưng để thông tuyến, đưa hàng hóa, sức người, cán bộ, chiến sĩ đến với tiền tuyến, sức chịu đựng, tinh thần đoàn kết, vượt khó của các lực lượng quân và dân ta cũng nhân lên gấp bội. Trong đó đã có hơn 23.000 người hy sinh, hơn 30.000 người bị thương và hàng vạn người bị nhiễm chất độc da cam/dioxin và mới chỉ khoảng hơn 1 vạn/2 vạn liệt sĩ trên tuyến lửa huyện thoại được quy tập. “Trường Sơn là thế đấy. Dù đi đâu, về đâu thì Trường Sơn và đồng đội của chúng tôi vẫn còn đó, thiêng liêng và bất tử”, CCB Dương Văn Ổn xúc động nói. 

Ban liên lạc truyền thống Bộ đội Trường Sơn tỉnh hiện có 14 cựu chiến binh từng trực tiếp tham gia mở đường, xây dựng, lái xe, đánh địch san hào… trong suốt 16 năm lịch sử của tuyến lửa Trường Sơn. Đến nay, Hội Truyền thống bộ đội Trường Sơn đã tập hợp được gần 500 hội viên tại tất cả các huyện, TX. Long Khánh, TP. Biên Hòa vào tổ chức. Định kỳ sinh hoạt theo từng khu vực, thông thường vào ngày 19-5 hằng năm nhằm ôn lại truyền thống lịch sử hào hùng của bộ đội Trường Sơn năm xưa… Hội đã được Trung ương Hội hỗ trợ xây dựng 2 căn nhà đồng đội; quyên góp ủng hộ giúp đỡ hội viên khi ốm đau; tham gia các hoạt động nói chuyện truyền thống cho thế hệ trẻ chuẩn bị lên đường nhập ngũ…

Nguyệt Hà