Thực hiện nghiêm pháp luật lao động: Mấu chốt để giảm tranh chấp

Thời gian gần đây, trên địa bàn tỉnh vẫn còn diễn ra các vụ tranh chấp lao động, ngừng việc tập thể. Trong đó, có một số vụ kéo dài nhiều ngày gây ảnh hưởng không nhỏ đến sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp; tác động đến việc làm, thu nhập của người lao động (NLĐ); ảnh hưởng tiêu cực đến tình hình an ninh trật tự của địa phương và môi trường đầu tư của tỉnh.​

Còn nhiều vi phạm pháp luật lao động

Theo thống kê của LĐLĐ tỉnh, trong năm 2018, trên địa bàn tỉnh xảy ra 31 vụ tranh chấp lao động, ngừng việc tập thể (tăng 2 vụ so với cùng kỳ) với gần 30.000 công nhân lao động tham gia. Riêng quý I năm nay, trên địa bàn tỉnh đã xảy ra 14 vụ với trên 6.500 lao động tham gia, cá biệt có cuộc ngừng việc kéo dài hơn 1 tuần, có doanh nghiệp xảy ra ngừng việc nhiều lần trong vài tháng. 

Có nhiều nguyên nhân được chỉ ra, trong đó có nguyên nhân từ phía người sử dụng lao động và cũng có nguyên nhân từ phía NLĐ. Về phía chủ sử dụng lao động chủ yếu vi phạm các quy định pháp luật về lao động, không thực hiện đúng nội quy công ty, vi phạm lợi ích NLĐ như: chưa thực hiện đúng điều chỉnh mức lương tối thiểu vùng theo quy định của Chính phủ hoặc có điều chỉnh tăng lương nhưng lại cắt giảm các khoản phụ cấp khác; việc phân chia định mức công việc và xếp loại A, B, C làm căn cứ xét thưởng cuối năm, nâng lương hằng năm chưa phù hợp; chất lượng bữa ăn ca thấp; cách tính trừ thuế thu nhập cá nhân gây bất lợi cho NLĐ; doanh nghiệp nợ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp... Về phía NLĐ, một bộ phận chưa chấp hành nghiêm túc nội quy công ty, bị kỷ luật, nhắc nhở dẫn đến bức xúc; trình độ chuyên môn, tay nghề chưa đáp ứng được yêu cầu sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp; chưa nắm rõ quy định của pháp luật và nội quy doanh nghiệp, yêu cầu quyền lợi quá cao, cũng có trường hợp bị lôi kéo, kích động tham gia.

LĐLĐ tỉnh hỗ trợ một doanh nghiệp đối thoại với NLĐ sau khi xảy ra ngừng việc.

Đáng chú ý là 2 đợt ngưng việc của hơn 3.500 công nhân Công ty Timber Industries (100% vốn Đài Loan, chuyên sản xuất đồ gỗ, tại KCN Tam Phước, TP. Biên Hòa) liên quan đến chính sách của công ty. Cụ thể, từ 25-9 đến 9-3 (7 ngày làm việc) công nhân đồng loạt ngưng việc để phản đối một số chế độ, chính sách của công ty như: thẻ rời vị trí quá ít không đủ dùng, mang giấy bệnh vào không được bù phép, hút thuốc phạt 1 triệu đồng, chất lượng bữa ăn quá kém, nghỉ không phép bị phạt tiền trách nhiệm và trừ tiền chuyên cần. Đợt ngừng việc lần 2 từ ngày 18-2 đến ngày 28-2 (9 ngày làm việc), công nhân không đồng tình với việc tính trừ thuế thu nhập cá nhân mà doanh nghiệp cho là đang áp dụng theo Luật Thuế và một số nội dung liên quan đến bữa ăn giữa ca, phép năm, tăng ca. 

Riêng tháng 3, trên địa bàn xảy ra gần 10 vụ ngưng việc, trong đó có vụ tại Công ty TNHH Wooree Vina (vốn Hàn Quốc, chuyên sản xuất bóng đèn, tại KCN Nhơn Trạch 2). Một số yêu cầu NLĐ đưa ra được cho là chính đáng nhưng cũng có một số yêu cầu nằm ngoài khả năng đáp ứng của công ty, không có trong nội quy, quy định của công ty hoặc vi phạm Luật Lao động như: yêu cầu tăng tiền tất niên 100.000 đồng/người, thực hiện tăng ca 4 giờ/người/ca, tăng thêm tiền phụ cấp thâm niên; tăng chế độ bồi dưỡng ca đêm. Hay vụ ngưng việc tại Công ty Kim cương sao sáng (vốn Bỉ, chuyên gia công kim cương, KCN Biên Hòa 2) do công ty áp dụng định mức lao động mới gây bất lợi cho công nhân, nhất là công nhân lớn tuổi, có thâm niên lâu; phụ cấp thâm niên cho công nhân còn thấp. Vụ ngừng việc tại Công ty TNHH Ansell Vina (vốn Hàn Quốc, sản xuất găng tay bảo hộ lao động, KCN Long Thành), công nhân không đồng ý việc công ty chia ca làm việc cho NLĐ nghỉ một ngày trong tuần thay vì cố định ngày nghỉ chủ nhật như hiện tại.

Theo Ban Chính sách pháp luật LĐLĐ tỉnh, hầu hết các vụ đình công, ngưng việc đều xảy ra ở doanh nghiệp có CĐCS nhưng không hoàn toàn do CĐCS yếu kém, thiếu sâu sát. Có những vụ CĐCS nắm được thông tin trước, cảnh báo nhưng chủ sử dụng lao động cố chấp, không lắng nghe hoặc không tham khảo, lấy ý kiến NLĐ trước khi ban hành quy định mới dẫn đến bức xúc và hậu quả của các vụ tranh chấp lao động thường cả hai bên cùng bị ảnh hưởng.

Tích cực hỗ trợ doanh nghiệp ổn định trở lại

Theo ghi nhận, 100% các vụ ngưng việc ngay sau khi xảy ra, Công đoàn các cấp chủ động tiếp cận, tích cực phối hợp cùng các cơ quan chức năng nhanh chóng nắm bắt tình hình, tư tưởng của NLĐ; tổ chức lấy ý kiến NLĐ, trên cơ sở đó phân tích, giải thích cho đoàn viên, NLĐ hiểu rõ đúng sai từ đó hiểu về quyền và nghĩa vụ của mình trong quá trình làm việc; tổ chức thương lượng, hòa giải với doanh nghiệp và hỗ trợ doanh nghiệp đối thoại trực tiếp với NLĐ để giải quyết vấn đề đảm bảo quyền lợi cho cả hai bên; vận động NLĐ trở lại làm việc hoặc kiến nghị, đề xuất với cơ quan có thẩm quyền cách giải quyết nếu các bên không tìm được tiếng nói chung.

Qua các vụ ngưng việc, LĐLĐ tỉnh cũng khuyến cáo các doanh nghiệp phải thực hiện đúng các quy định của pháp luật về lao động và những cam kết của công ty; phải tổ chức đối thoại, lấy ý kiến NLĐ trước khi ban hành quy định mới, không tự ý áp đặt các quy định hay cắt giảm chế độ của công nhân. Bởi khi chế độ phúc lợi của doanh nghiệp ổn định, NLĐ sẽ an tâm làm việc và cống hiến hết mình, doanh nghiệp cũng từ đó mà phát triển bền vững.

Về một số giải pháp nhằm ngăn chặn, hạn chế đình công, ngưng việc, theo Công đoàn tỉnh, là đẩy mạnh chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho đoàn viên và NLĐ. Chỉ đạo CĐCS tuyên truyền, vận động NLĐ phát huy khả năng, làm việc năng suất cao, chất lượng tốt để doanh nghiệp có điều kiện chăm lo tốt hơn. Tăng cường công tác bảo vệ quyền lợi NLĐ tại các doanh nghiệp thông qua phối hợp với các cơ quan chức năng thanh kiểm tra, hỗ trợ và nhắc nhở doanh nghiệp tuân thủ đúng quy định của pháp luật về lao động. Đồng thời tuyên truyền nâng cao kiến thức pháp luật cho NLĐ, vai trò của CĐCS trong phối hợp doanh nghiệp thực quy chế dân chủ, quy chế đối thoại xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định và tiến bộ...

Ban Mai