Người dân Đồng Nai không cần phải lên TP.HCM để tiêm huyết thanh kháng dại

(CTT-Đồng Nai) - Sau một thời gian hết huyết thanh kháng dại, đến nay, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh (CDC Đồng Nai) đã có huyết thanh để tiêm cho người dân được bác sĩ chỉ định tiêm. Qua đó giúp người dân không phải di chuyển lên tuyến trên, đỡ tốn kém thời gian, công sức, tiền bạc.

Những ai cần tiêm huyết thanh kháng dại?

Trước đó, khi CDC Đồng Nai hết huyết thanh kháng dại, người dân bị chó, mèo cắn mức độ nặng phải đến Bệnh viện Bệnh nhiệt đới ở TP.Hồ Chí Minh để tiêm nhằm phòng ngừa bệnh dại.

Bệnh dại là bệnh viêm não tủy cấp tính do virus, lây truyền từ động vật sang người chủ yếu qua vết cắn hoặc vết cào, liếm của động vật bị dại lên trên da bị tổn thương. Ngoài ra virus dại còn có thể lây truyền từ người sang người qua cấy ghép mô, phủ tạng; vết cắn hoặc tiếp xúc với chất tiết của bệnh nhân bị dại. Thời gian ủ bệnh dại ở người thông thường là từ 1-3 tháng sau phơi nhiễm.

Các biểu hiện lâm sàng của bệnh dại trên người là sợ nước, sợ gió, co giật, liệt và dẫn đến tử vong. Khi đã lên cơn dại, tỷ lệ tử vong gần như 100% (đối với cả người và động vật). Tuy vậy, bệnh dại trên người có thể phòng và điều trị dự phòng bằng vaccine và huyết thanh kháng dại.

Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, người dân nếu bị chó, mèo nghi bị dại cắn, cào rách da ở vùng gần thần kinh trung ương (đầu, mặt, cổ) hoặc vùng nhiều đầu dây thần kinh như các đầu ngón tay, đầu ngón chân, bộ phận sinh dục, hoặc bị nước bọt của chó, mèo nghi dại dính vào niêm mạc hoặc vùng da bị tổn thương, bị cắn nhiều vết thương sâu trên cơ thể thì cần được tiêm huyết thanh kháng dại và vaccine phòng dại ngay lập tức.

Kháng thể có trong huyết thanh có tác dụng trung hòa và làm chậm sự lan tỏa virus dại, làm cho các tính chất gây bệnh và gây nhiễm sẽ bị ức chế, nhờ đó bảo vệ được người bệnh cho tới khi các kháng thể kháng dại được sản sinh sau khi tiêm vaccine.

Tùy thuộc vào mức độ của vết thương và trọng lượng cơ thể người bị chó, mèo cắn, cào, bác sĩ sẽ thăm khám và chỉ định liều lượng huyết thanh phù hợp. Người dân cần tuân thủ đúng chỉ định của bác sĩ, tiêm đủ liều huyết thanh và vaccine để phòng ngừa bệnh dại.

Huyết thanh kháng dại được sử dụng ra sao?

Hiện nay, tại Việt Nam chủ yếu chỉ có huyết thanh kháng dại SAR do Viện Vaccine và sinh phẩm y tế Nha Trang sản xuất. Huyết thanh SAR có chứa kháng thể kháng virus dại tinh chế, có nguồn gốc từ ngựa. SAR có tác dụng tạo miễn dịch thụ động, làm trung hòa và làm chậm sự lan tỏa của virus dại. SAR được dùng cho các đối tượng bị phơi nhiễm với virus dại (tiếp xúc với súc vật đã xác định hoặc nghi ngờ bị dại).

Huyết thanh kháng dại SAR được chỉ định tiêm bắp với liều tiêm 40 đvqt (IU)/kg trọng lượng cơ thể. Huyết thanh kháng dại giúp tạo nhanh miễn dịch thụ động để bảo vệ người bệnh cho tới khi các kháng thể kháng dại chủ động được tạo ra sau khi tiêm vaccine phòng dại. Hiệu giá kháng thể thụ động xuất hiện 24 giờ sau khi tiêm. Chỉ định tiêm huyết thanh kháng dại 1 lần, thường vào ngày đầu khi bị cắn cùng với tiêm vaccine phòng dại. Tuy nhiên, sử dụng khác bơm kim tiêm và khác vị trí tiêm.

Nếu không tiêm SAR được ngày đầu, có thể tiêm bất cứ ngày nào cho đến ngày thứ 7 sau khi tiêm liều vaccine đầu tiên. Quá ngày thứ 7, không được chỉ định huyết thanh kháng dại bởi vì sau 7-8 ngày vaccine đã có thể giúp cơ thể sản sinh ra kháng thể chủ động phòng bệnh dại. Nếu tiêm huyết thanh kháng dại thời điểm này có thể ức chế quá trình sản xuất kháng thể chủ động do vaccine tạo ra. Chính vì vậy cũng không được tiêm SAR vượt quá liều khuyến cáo đế tránh ức chế quá trình tạo kháng thể chủ động.

Về quy trình, nhân viên y tế sẽ thử phản ứng mẫn cảm bằng cách sau khi tiêm huyết thanh kháng dại vào cơ thể người bệnh khoảng 15 phút nếu đường kính quầng đỏ xung quanh vùng tiêm lớn hơn 1cm là dương tính, còn nếu nhỏ dưới 1 cm là phản ứng âm tính.

Huyết thanh kháng dại có thể được pha loãng với nước muối sinh lý để tiêm phong bế toàn bộ vết thương, phần dư còn lại sẽ tiêm bắp khác chi với chi tiêm vaccine. Sau khi tiêm phải theo dõi bệnh nhân tại chỗ từ 30 phút đến 1 giờ sau.

Khi tiêm huyết thanh kháng dại, người bệnh cần phải tiêm vaccine phòng dại với phác đồ đầy đủ số mũi tiêm cơ bản. Nếu cần thiết thì phải tiêm phòng thêm vaccine phòng uốn ván và kháng sinh để chống bội nhiễm.