Bệnh dậy thì sớm ở trẻ em và cách phòng ngừa

(CTT-Đồng Nai) - Theo Tổ chức Y tế thế giới, hiện nay trẻ dậy thì sớm (trước 8 tuổi ở bé gái và trước 9 tuổi ở bé trai) tăng 35 lần so với 10 năm trước, tình trạng này đang có xu hướng ngày càng tăng và phần lớn gặp ở trẻ em gái.

Ảnh hưởng đến thể chất, tâm lý của trẻ

Bác sĩ Nguyễn Quỳnh Trang, khoa Huyết học thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng Đồng Nai, cho biết bệnh viện đang quản lý, điều trị cho khoảng 60 bệnh nhi dậy thì sớm. Ngoài ra, mỗi tuần có khoảng 10 bệnh nhi khám mới, chủ yếu là các bé gái dưới 8 tuổi, cá biệt có những bé gái mới 5, 6 tuổi đã có dấu hiệu của dậy thì khiến người nhà rất lo lắng.

 
Theo bác sĩ Trang, để xác định trẻ có dậy thì sớm hay không, các bác sĩ sẽ kiểm tra chiều cao, cân nặng, thực hiện các xét nghiệm, chụp X-quang xương cổ tay của trẻ để tìm hiểu xem xương có đang phát triển với tốc độ bình thường so với tuổi của trẻ hay không.

Mới đây, bé gái N.N.B.N., 6 tuổi, ngụ thành phố Biên Hòa được mẹ đưa đến Bệnh viện Nhi đồng Đồng Nai để khám vì có bé có dấu hiệu phát triển sớm hơn trẻ em bình thường. Qua chụp X-quang cổ tay cho thấy xương của bé đã phát triển như bé 8 tuổi, tức là nhanh hơn 2 năm so với tuổi thật của bé.

Một phụ huynh chia sẻ, con gái chị dậy thì khi mới 7 tuổi, tức là khi bé mới học lớp 2. Trong lớp, con chị cao to hơn các bạn cùng trang lứa vì bé phát triển sớm. Tuy nhiên, theo chị H., dậy thì sớm ảnh hưởng rất nhiều đến tâm lý của con…

Cần làm gì để hạn chế trẻ dậy thì sớm?

Các chuyên gia lưu ý, những trẻ dậy thì sớm sẽ bị ảnh hưởng rất nhiều về cả tâm lý lẫn sức khỏe thể chất. Trẻ dậy thì sớm tăng vọt chiều cao sớm và cũng ngừng phát triển sớm hơn. Do đó, có những trẻ trước kia cao nhất lớp nhưng sau này lại thấp hơn các bạn dậy thì muộn hơn do đầu xương đóng khép sớm.

Đặc biệt, ở trẻ gái, ngoài thay đổi về ngoại hình còn có thay đổi về yếu tố nội tiết khiến tâm lý của trẻ cũng có những thay đổi. Trẻ thường lo lắng, bối rối, ngại ngùng, tự ti với các bạn về sự khác biệt của mình. Tình trạng này về lâu dài có thể ảnh hưởng không nhỏ đến tính cách của trẻ đến cả khi trưởng thành. Nếu như bố mẹ không quan tâm, lắng nghe, giúp con giải tỏa mọi khúc mắc, giáo dục giới tính cho con thì rất có thể xảy ra tình trạng như mang thai sớm hoặc nhiều vấn đề khác có thể để lại những hậu quả rất lớn.

Theo bác sĩ Quỳnh Trang, dậy thì sớm ở trẻ gái đa phần không có nguyên nhân, một số ít là do nang buồng trứng, u buồng trứng, u tuyến yên hoặc những bệnh lý khác. Ở bé trai, khoảng 50% có nguyên nhân cụ thể như tăng sản thượng thận bẩm sinh, u tinh hoàn, u tuyến thượng thận.

Để điều trị dậy thì sớm, các bác sĩ sẽ tiêm một loại thuốc vào mông trẻ. Thuốc này có tác dụng tạo ra tín hiệu sinh học trên tuyến yên dẫn đến ngắt tín hiệu từ não đến buồng trứng hoặc tinh hoàn, làm dừng quá trình sản xuất hoocmon sinh dục, làm chậm hoặc dừng bệnh dậy thì sớm. Cứ 28 ngày, trẻ sẽ được tiêm thuốc một lần, tổng thời gian điều trị trung bình là 3 năm hoặc đến khi tuổi xương của trẻ là 12 tuổi hoặc tuổi thật là 10, 11 tuổi.

Với những trẻ có dấu hiệu dậy thì nhưng chiều cao không ảnh hưởng thì sẽ được theo dõi, tái khám 3 tháng, 6 tháng một lần.

Các bác sĩ cho biết, hiện chưa có nghiên cứu và bằng chứng chính xác chỉ ra rằng chế độ ăn uống, sinh hoạt ảnh hưởng trực tiếp đến tình trạng dậy thì sớm ở trẻ. Tuy nhiên, cha mẹ cần lưu ý để điều chỉnh chế độ dinh dưỡng cho trẻ, phòng ngừa tình trạng dậy thì sớm ở trẻ.

Cụ thể, nên giảm các sản phẩm từ sữa trong chế độ ăn của trẻ, không nên cho trẻ ăn quá nhiều thịt, thức ăn nhanh, thức ăn nhiều dầu mỡ, thức ăn không rõ nguồn gốc, có nhiều chất bảo quản; tăng cường thực phẩm tự nhiên như rau xanh, trái cây, ngũ cốc, những thức ăn có nhiều chất xơ… ; tránh sử dụng nhựa polycarbonate cứng, không sử dụng chai nước bằng nhựa, không cho vào lò vi sóng thức ăn đựng trong hộp nhựa…
“Cha mẹ nên tránh cho con ăn những loại thực phẩm chế biến sẵn như xúc xích, lạp xưởng, thịt hun khói, khoai tây chiên, gà rán, bơ, phô mai, bánh kẹo, nước ngọt, kem ... Hạn chế ăn nội tạng động vật, những thực phẩm có chứa quá nhiều chất bổ dưỡng” - bác sĩ Trang khuyến cáo.

Ngoài chế độ dinh dưỡng, cha mẹ cần khuyến khích trẻ vận động, tập thể dục nhiều hơn để tăng cường sức khỏe, sức đề kháng và hạn chế tốc độ dậy thì. Việc giáo dục giới tính cho con cũng rất quan trọng. Cha mẹ nên gần gũi, chia sẻ cùng con để hiểu được tâm lý của con và biết được những thay đổi đang diễn ra trên cơ thể trẻ. Từ đó hướng dẫn trẻ làm quen với những thay đổi này cũng như bảo vệ cơ thể mình một cách tốt nhất.