Trả lời câu hỏi của bạn đọc: Bùi Thiên Chương

Nội dung câu hỏi:
“Tôi xin vô công ty XX (xe nâng), trước khi vô họ không có nói sẽ cấp chứng chỉ lái xe, tôi xin vô làm kỹ thuật và họ tự ý mua chứng chỉ và kêu tôi đi lái xe, sau khi tôi làm được 4 tháng tôi nghỉ, họ đòi đền bù tiền mua chứng chỉ cho tôi, vậy cho em hỏi em làm sao lấy được số tiền còn lại tôi bị giam.
Tôi làm mà chưa được làm hợp đồng hay giấy tờ gì, mong anh chị đưa ra phương án giải quyết dùm tôi.”
Sở Nội vụ có ý kiến trả lời tại Văn bản số 2016/SNV-LĐ ngày 04/03/2026 như sau:
Sở Nội vụ trân trọng ghi nhận và cảm ơn ý kiến phản ánh của ông về việc công ty tự ý mua chứng chỉ lái xe nâng phát cho người lao động, không tổ chức đào tạo theo quy định nhưng lại yêu cầu người lao động trả tiền khi nghỉ việc, chúng tôi trao đổi như sau:
Theo quy định của Bộ luật Lao động 2019, khi người sử dụng lao động tổ chức đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ kỹ năng nghề cho người lao động thì phải ký kết hợp đồng đào tạo nghề, trong đó ghi rõ chi phí đào tạo, thời hạn cam kết làm việc và trách nhiệm hoàn trả chi phí nếu vi phạm cam kết.
Bên cạnh đó, theo Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015, đối với công việc có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn, vệ sinh lao động (trong đó có vận hành xe nâng), người lao động bắt buộc phải được huấn luyện an toàn, vệ sinh lao động và được cấp chứng nhận theo đúng quy định. Người sử dụng lao động có trách nhiệm tổ chức huấn luyện trước khi bố trí làm việc.
Từ các quy định trên, có thể xem xét như sau:
1. Nếu công ty không tổ chức đào tạo, huấn luyện thực tế theo quy định mà chỉ tự ý “mua” chứng chỉ để phát cho người lao động, thì hành vi này có dấu hiệu vi phạm quy định về an toàn lao động. Chứng chỉ được cấp không thông qua huấn luyện đúng quy định là không bảo đảm tính hợp pháp.
2. Nếu giữa công ty và người lao động không có hợp đồng đào tạo nghề, không có thỏa thuận về việc hoàn trả chi phí đào tạo, thì việc công ty yêu cầu người lao động trả lại tiền mua chứng chỉ khi nghỉ việc là không có căn cứ pháp lý.
3. Trong trường hợp có thỏa thuận đào tạo, thì chi phí được yêu cầu hoàn trả phải là chi phí đào tạo thực tế, hợp pháp. Nếu không tổ chức đào tạo mà chỉ phát chứng chỉ, thì không có cơ sở xác định đây là chi phí đào tạo đúng nghĩa theo quy định pháp luật.
Theo phản ánh của người lao động, Sở Nội vụ đã tiếp nhận thông tin và sẽ thành lập đoàn kiểm tra xác minh để làm rõ nội dung phản ánh nêu trên. Kết quả xác minh (nếu có vi phạm) là căn cứ để cơ quan có thẩm quyền xử lý theo quy định của pháp luật và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người lao động.
Sở Nội vụ trân trọng cảm ơn sự quan tâm, đóng góp ý kiến của ông và mong tiếp tục nhận được các phản ánh, kiến nghị thiết thực để chính quyền ngày càng phục vụ người dân tốt hơn.

Tác giả: Nguyễn Thị Thùy Dương, Cổng TTĐT