Xuất khẩu chuối già hương theo đường chính ngạch: “Cửa” đã mở

Hợp tác xã thương mại, dịch vụ, nông nghiệp Quyết Tiến, ấp Láng Lớn, xã Xuân Mỹ, huyện Cẩm Mỹ (HTX Quyết Tiến) vừa xuất khẩu thành công lô sản phẩm chuối già hương cấy mô đầu tiên vào thị trường Hàn Quốc và Trung Quốc theo đường chính ngạch. Thành công ban đầu của đơn vị này đã mở ra hướng phát triển bền vững hơn cho cây chuối già hương vốn bấp bênh khi xuất khẩu theo đường tiểu ngạch như lâu nay.​

“Nhắm” sẵn nơi bán trước khi trồng

Đầu tháng 4 vừa qua, khoảng 2 container với sản lượng hơn 30 tấn chuối già hương cấy mô của HTX Quyết Tiến đã chính thức được xuất thẳng qua thị trường Hàn Quốc và Trung Quốc.  Theo Liên minh HTX tỉnh, đây là HTX đầu tiên trên địa bàn tỉnh đã đàm phán thành công, ký được hợp đồng và thực hiện xuất khẩu chuối tươi theo đường chính ngạch sang 2 thị trường trên. 

Sơ chế chuối già hương cấy mô trước khi đưa vào đóng gói phục vụ xuất khẩu.

Giám đốc HTX Quyết Tiến Phạm Thanh Đồng cho biết, lô chuối đầu tiên được xuất khẩu vào tháng 4 là sản phẩm của những vườn chuối được trồng từ giữa năm 2017. Hợp đồng xuất khẩu lô chuối này được HTX Quyết Tiến “chốt” với các đối tác Hàn Quốc và Trung Quốc vào đầu năm 2018. “Dù việc trồng chuối được thực hiện từ giữa năm trước và hợp đồng xuất khẩu được “chốt” từ đầu năm nay nhưng việc xuất khẩu đã được HTX chuẩn bị ngay từ đầu năm 2017”, ông Đồng cho hay.

Theo ông Đồng, do chuối già hương là mặt hàng trái cây tươi không thể tồn trữ lâu, do đó HTX đã nhắm sẵn thị trường trước khi tiến hành trồng. Với mục tiêu trồng để xuất khẩu, nên quy trình trồng, chăm sóc chuối được áp dụng đồng bộ theo tiêu chuẩn sạch. “Việc làm đất được cơ giới hóa; quy trình chăm sóc, bón phân được thực hiện đồng nhất trên toàn bộ diện tích; phân, thuốc bảo vệ thực vật cũng được sử dụng đúng chuẩn. Ngoài ra, mọi công đoạn chăm sóc từ làm đất, xuống giống, bón phân, phun thuốc đều được ghi nhật ký để phục vụ truy xuất nguồn gốc. Do làm đạt chuẩn ngay từ đầu nên khi các đối tác đến thì họ ký hợp đồng ngay lập tức”, ông Đồng cho biết thêm.

Vùng chuối nguyên liệu phục vụ xuất khẩu của HTX Quyết Tiến hiện có hơn 100 ha của các thành viên trong HTX. Tuy nhiên, theo ông Đồng, xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn mới chỉ là khâu khởi đầu để xuất khẩu được trái chuối. “Sơ chế và đặc biệt là bảo quản trái chuối mới là công đoạn tốn kém và khó khăn nhất”, ông Đồng nói.

Do mục tiêu đặt ra ngay từ đầu là trồng chuối để xuất khẩu nên song song với việc xây dựng vùng nguyên liệu, HTX Quyết Tiến cũng đã đầu tư hệ thống sơ chế làm sạch chuối cùng hệ thống kho lạnh bảo quản. “Chuối xuất khẩu phải được bảo quản trong kho lạnh mới có thể đáp ứng được quy trình làm chín trái riêng biêt. Do đó, việc đầu tư kho lạnh và container lạnh phục vụ việc vận chuyển là yêu cầu bắt buộc”, ông Đồng cho hay.

Khác với chuối “bán chợ” thường được cho chín tự nhiên, chuối xuất khẩu phải được cho “ngủ đông” trong thời gian vận chuyển. Chỉ đến khi đưa đến các nước nhập khẩu, chuối mới được làm chín đều bằng cách bơm ethylene. Cụ thể, theo ông Đồng, sau từ 9 - 11 tháng trồng, chuối sẽ được thu hoạch đồng loạt. Sau khi sơ chế, làm sạch, chuối sẽ được hút chân không rồi đóng gói vào thùng. Những thùng chuối này sẽ được bảo quản trong kho lạnh từ 14 - 16 độ C. Đến ngày xuất hàng, những thùng chuối này cũng được vận chuyển trên các container lạnh có nhiệt độ như trong phòng lạnh bảo quản. Khi đến nước nhập khẩu, chuối được bơm ethylene và giữ trong nhiệt độ tăng dần lên, lúc này chuối sẽ chín đều và cho chất lượng tốt. “Do được cho “ngủ đông” nên chuối có thể bảo quản được khoảng 1 tháng trước khi làm chín. Cũng do quy trình bảo quản như vậy nên chuối xuất khẩu không thể bán chợ vì không thể làm chín như bình thường. Ngược lại chuối thường cũng không thể xuất khẩu được vì không thể bảo quản lâu và làm chín đồng loạt như trên. Xuất phát từ lý do này, nên HTX đã phải nhắm sẵn nơi bán trước khi trồng chuối. Bởi nếu không có nơi bán trước, nguy cơ đổ bỏ sẽ rất cao”, Giám đốc HTX Quyết Tiến nhấn mạnh.

Mở rộng vùng nguyên liệu

Sau gần 2 tháng, HTX đã xuất khẩu được hơn 500 tấn chuối vào thị trường Hàn Quốc và Trung Quốc. “Như thời điểm hiện tại, mỗi ngày HTX đều có từ 1 - 2 container chuối được xuất”, ông Đồng cho hay. Tuy nhiên, hợp đồng xuất khẩu chuối của HTX Quyết Tiến hiện vẫn đang được ký theo thời điểm dựa vào năng lực cung cấp của HTX. Lý giải nguyên nhân, ông Đồng cho hay, do diện tích chuối đạt chuẩn xuất khẩu của HTX hiện chỉ mới có hơn 100 ha nên sản lượng hiện vẫn còn rất thiếu so với nhu cầu của đối tác. Do đó, HTX chỉ ký hợp đồng tùy vào sản lượng có thể đáp ứng. 

Theo ông Đồng, nhu cầu chuối già hương của 2 thị trường trên là rất lớn, đặc biệt là vào mùa cao điểm từ tháng 2 đến tháng 4 hằng năm. “Đây là thời điểm thị trường hút hàng rất mạnh”, ông Đồng khẳng định và nguyên nhân, theo ông, đây là thời gian mà trái chuối ít bị “đụng hàng” vì trên thị trường thời điểm này không có nhiều các loại trái cây khác. Đặc biệt, Trung Quốc, quốc gia có sản lượng chuối lớn cũng rất hiếm hàng vào thời điểm này nên nhu cầu nhập khẩu tăng rất cao. “Để có chuối vào khoảng tháng 2 đến tháng 4, chuối phải được trồng từ giữa năm trước đó và thời điểm trổ buồng vào cuối năm. Tuy nhiên, đây là thời điểm Trung Quốc bắt đầu bước vào mùa đông không thích hợp cho cây chuối trổ bông nên nông dân Trung Quốc không trồng vụ chuối này”, ông Đồng cho hay.

Từ nhu cầu lớn của thị trường, ông Đồng cho biết, hiện HTX đã quyết định mở rộng vùng nguyên liệu thêm 200 ha nữa. Cùng với đó, HTX Quyết Tiến cũng đang đầu tư xây dựng các cơ sở chế biến ngay tại các vườn trồng nhằm giảm chi phí vận chuyển và đảm bảo chất lượng chuối xuất khẩu.

Một thuận lợi khác cho việc xuất khẩu chuối của HTX Quyết Tiến là việc 2 thị trường Hàn Quốc và Trung Quốc có nhu cầu khác nhau về chuẩn chuối nên các buồng chuối thành phẩm được sử dụng tối đa. “Hàn Quốc họ chuộng chuối cỡ trung (mỗi thùng 13kg, khoảng từ 6 đến 8 nải), trong khi đó, Trung Quốc lại chuộng chuối cỡ lớn (thùng 13kg, khoảng 4 nải). Do đó, các buồng chuối khi thu hoạch đều được xuất gần như trọn vẹn”, ông Đồng cho hay.

Giá chuối xuất khẩu luôn ở mức cao

Theo ông Phạm Thanh Đồng, hiện mức giá chuối mà HTX Quyết Tiến ký kết dao động từ 6.000 đồng/kg lúc nhu cầu thị trường thấp đến khoảng 18.000 đồng/kg khi “hút hàng”. Với giá bán này, việc xuất khẩu chuối đảm bảo lợi nhuận lớn cho người trồng.

Lê Văn