Vùng nông sản lớn phải có công nghiệp chế biến

​Đồng Nai đã quyết định chọn 2 cụm công nghiệp: Phú Túc (huyện Định Quán) và Long Giao (huyện Cẩm Mỹ) để thí điểm đầu tư, phát triển ngành công nghiệp chế biến nông sản với mục tiêu sẽ có dự án hoạt động vào cuối năm nay. 

Từ kết quả thí điểm tại 2 cụm công nghiệp (CCN) này, Đồng Nai sẽ nhân rộng để đẩy mạnh công nghiệp chế biến nông sản, gia tăng hiệu quả và tính bền vững cho sản xuất nông nghiệp.

Công nghiệp chế biến nông sản “hụt hơi”

Theo Sở Nông nghiệp - Phát triển nông thôn, những năm qua, sản xuất nông nghiệp của tỉnh có mức tăng trưởng khá và luôn cao hơn mức tăng trưởng bình quân chung của cả nước.

Đặc biệt, sản xuất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh đã từng bước chuyển dịch theo hướng phát triển sản xuất lớn, tập trung. Hiện Đồng Nai đã hình thành các khu sản xuất tập trung như: 44.000 ha cao su, 34.000 ha điều, 19.000 ha cà phê, 9.000 ha tiêu, 10.000 ha chôm chôm, 10.000 ha xoài và gần 3.000 ha sầu riêng. Đồng Nai cũng đứng đầu cả nước về số lượng trang trại với hơn 3.800 trang trại. Đặc biệt, hiện tỉnh đã phê duyệt triển khai 19 dự án cánh đồng lớn liên kết sản xuất và tiêu thụ.

Dù đã có bước phát triển, tuy nhiên theo đánh giá, ngành Nông nghiệp vẫn là ngành sản xuất thiếu bền vững và bấp bênh. Nguyên nhân chính là do công nghiệp chế biến nông sản phục vụ nông nghiệp còn yếu kém, lạc hậu. Điều này dẫn đến tình trạng phần lớn các mặt hàng nông sản phải xuất thô, giá trị thấp và phụ thuộc nhiều vào biến động thị trường.

Sơ chế để phục vụ chế biến các sản phẩm từ hạt điều tại Công ty TNHH Thiện Minh (TX. Long Khánh).

Phó Giám đốc Sở Công Thương Nguyễn Trí Phương cho biết, toàn tỉnh hiện có 300 doanh nghiệp hoạt động trên lĩnh vực chế biến nông sản, thực phẩm, trong đó có 130 doanh nghiệp đang hoạt động trong các khu công nghiệp, CCN. Tuy nhiên, phần lớn số doanh nghiệp này là doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), số lượng doanh nghiệp trong nước rất ít ỏi. “Đối với lĩnh vực công nghiệp chế biến nông sản thực phẩm thì đóng góp chủ yếu là các thành phần kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài”, ông Phương cho hay.

Ngoài ra, trên địa bàn tỉnh hiện cũng có hơn 3.000 cơ sở và hộ kinh doanh các lĩnh vực liên quan đến chế biến nông sản thực phẩm. Phần lớn các cơ sở này có quy mô nhỏ, công nghệ lạc hậu nên chỉ dừng ở mức sơ chế mà chưa thể chế biến sâu.

Đánh giá về thực trạng của ngành công nghiệp chế biến nông sản, thực phẩm trên địa bàn tỉnh, Phó giám đốc Sở Công thương cho rằng, phần lớn các doanh nghiệp và cơ sở sản xuất kinh doanh trên lĩnh vực này hoạt động chủ yếu là sơ chế nên chưa mang lại giá trị gia tăng cao. Sản phẩm chủ yếu hiện là thức ăn gia súc, bột ngọt, bột nêm, cà phê, thực phẩm đóng hộp, mía đường rượu, bia… Trong khi đó, thế mạnh về cây ăn trái, chăn nuôi của tỉnh thì việc chế biến hầu như đang bỏ ngỏ.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Võ Văn Chánh, Đồng Nai là tỉnh công nghiệp nhưng những năm qua chỉ chủ yếu tập trung phát triển công nghiệp chế tạo máy móc, dệt may, giày da… Đối với công nghiệp phục vụ nông nghiệp thì còn yếu, trong khi Đồng Nai là vựa sản xuất nông nghiệp lớn của cả nước với sản phẩm cây ăn trái, cây công nghiệp rất lớn, đa dạng và phong phú. Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh, đây là một trong những lý do khiến nông dân trong tỉnh thường rơi vào cảnh “được mùa mất giá, được giá mất mùa” và sản xuất nông nghiệp bấp bênh, phát triển không bền vững. “Không phát triển công nghiệp chế biến nên sản lượng trái cây vào vụ thu hoạch quá lớn dẫn đến rớt giá. Nếu có công nghiệp chế biến thì có thể thu mua chế biến thành nhiều sản phẩm để nâng cao giá trị, mở rộng thị trường”, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Võ Văn Chánh chỉ rõ.

Dành riêng 2 cụm công nghiệp cho ngành chế biến nông sản

Trước thực trạng “èo uột” của ngành công nghiệp chế biến nông sản, Đồng Nai hiện đang tập trung nguồn lực để thúc đẩy phát triển lĩnh vực này. Theo Phó chủ tịch UBND tỉnh Võ Văn Chánh, công nghiệp chế biến nông sản sẽ là một trong những mũi nhọn cần tập trung phát triển thời gian tới: “Có chế biến mới có được nhãn hiệu hàng hóa từ đó xuất khẩu thì giá trị gia tăng cao, nông nghiệp mới phát triển bền vững”.

Từ định hướng này, Đồng Nai đã lựa chọn 2 CCN gồm CCN Phú Túc, huyện Định Quán và CCN Long Giao, huyện Cẩm Mỹ để dành riêng mời gọi các nhà đầu tư trong lĩnh vực chế biến nông sản.

Phó Giám đốc Sở Công Thương Nguyễn Trí Phương cho hay, đây là 2 CCN đã có trong quy hoạch nhưng hiện chưa có chủ đầu tư nên rất thuận lợi. Ngoài ra, các thủ tục liên quan đến 2 CCN này cũng đã gần như hoàn tất.

Đánh giá về tiềm năng của CCN Phú Túc khi ưu tiên cho ngành công nghiệp chế biến nông sản, Phó Chủ tịch UBND huyện Định Quán Trần Nam Biên cho biết, đây là CCN có kết nối giao thông tốt, đã có kết nối điện lưới. Đặc biệt, vị trí của CCN cũng kết nối được 3 địa phương có sản lượng nông sản lớn là Định Quán, Thống Nhất và Xuân Lộc.

Về CCN Long Giao, theo Phó Chủ tịch UBND huyện Cẩm Mỹ Nguyễn Văn Thắng, hiện CCN này chưa triển khai xây dựng nhưng đã có nhiều nhà đầu tư trong lĩnh vực chế biến nông sản xin đăng ký đầu tư.

Trước thực tế đó, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Võ Văn Chánh yêu cầu 2 địa phương Định Quán, Cẩm Mỹ nhanh chóng hoàn chỉnh hồ sơ, thúc tiến độ nhằm đảm bảo vào cuối năm nay 2 CCN này phải đi vào hoạt động. Phó chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh, để đẩy nhanh tiến độ có thể xem xét cho các nhà đầu tư thực hiện dự án song song với quá trình đầu tư xây dựng hạ tầng CCN.

Đối với các địa phương khác, Phó Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu phải rà soát tình hình hoạt động, tiến độ đầu tư của từng CCN trên địa bàn. Nếu không thể có 1 CCN dành riêng cho lĩnh vực chế biến nông sản thì có thể mời gọi, thu hút thêm các ngành nghề phù hợp, ít ô nhiễm môi trường. Tuy nhiên, theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh, đối với các vùng nguyên liệu nông sản lớn như Tân Phú, Định Quán, Xuân Lộc phải đặt mục tiêu phát triển mạnh chế biến nông sản.

Đồng Nai là địa phương “số 1” để phát triển công nghiệp chế biến nông sản

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Võ Văn Chánh, các chuyên gia, kể cả nước ngoài và trong nước đều đánh giá, Đồng Nai là tỉnh “số 1” của Việt Nam để phát triển công nghiệp trong nông nghiệp nhất là công nghiệp chế biến. Bởi Đồng Nai có lợi thế nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, rất thuận lợi về giao thông, là đầu mối giao lưu không chỉ trong nước mà cả thế giới. Ngoài ra, Đồng Nai cũng có điều kiện thời tiết, khí hậu ôn hòa, địa chất ổn định. Đặc biệt, đa số nông dân Đồng Nai đều có tư duy, lề lối làm ăn mang tính công nghiệp nên rất thuận lợi.

Lê Văn