Tìm giải pháp phát triển bền vững ngành công nghiệp chế biến gỗ

Ðồng Nai là một trong hai thủ phủ ngành gỗ cả nước, xuất khẩu các sản phẩm từ gỗ có vai trò rất quan trọng trong cán cân thương mại của tỉnh cũng như cả nước. Bên cạnh đó, ngành gỗ đã và đang tạo ra nhiều việc làm, nhất là cho lao động khu vực nông thôn trong tỉnh.​

Mới đây, UBND tỉnh đã tổ chức hội nghị tìm giải pháp phát triển nhanh, bền vững ngành công nghiệp chế biến gỗ và lâm sản xuất khẩu để phát huy hơn nữa ngành sản xuất thế mạnh của Ðồng Nai.

300.000 lao động làm việc trong ngành gỗ

Theo Sở Nông nghiệp - Phát triển nông thôn (NN-PTNT), chế biến gỗ ở Ðồng Nai đã có quá trình phát triển lâu dài. Những năm gần đây, nhờ hội nhập kinh tế và chuyển đổi mô hình sản xuất nên ngành gỗ ngày càng lớn mạnh về cả năng lực sản xuất và chất lượng sản phẩm.

Ngành gỗ tiếp tục được xác định là ngành sản xuất, xuất khẩu quan trọng của tỉnh.

Trên địa bàn toàn tỉnh hiện có 275 doanh nghiệp và 535 cơ sở chế biến gỗ, lâm sản phân bố trên tất cả các địa phương. Trong đó, tập trung tại một số địa phương như: Biên Hòa 280 đơn vị; Xuân Lộc, Trảng Bom mỗi địa phương có trên 100 đơn vị... Ngành công nghiệp chế biến gỗ và lâm sản tạo việc làm cho khoảng 110.000 lao động trong các cơ sở sản xuất, ngoài ra còn có khoảng 150.000 - 200.000 lao động trong các hoạt động trồng rừng, khai thác, vận chuyển lâm sản. Ðóng góp của ngành gỗ đối với vấn đề giải quyết việc làm cho lao động, đặc biệt là lao động nông thôn rất quan trọng.

Cùng với vấn đề việc làm, ngành gỗ ngày càng đóng góp lớn vào kim ngạch xuất khẩu và giá trị xuất siêu hằng năm của tỉnh. Hiện các doanh nghiệp, cơ sở ngành gỗ sản xuất được khoảng 1,2 triệu m3 sản phẩm/năm. Ngoài thị trường nội địa, sản phẩm gỗ tập trung chủ yếu cho xuất khẩu đến các nước như: Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc… Cụ thể năm 2017, Ðồng Nai xuất khẩu gần 1,3 tỷ USD các sản phẩm từ gỗ. Trong đó, Hoa Kỳ là thị trường lớn nhất chiếm khoảng 60% giá trị, tiếp đến là Hàn Quốc, Nhật Bản và Trung Quốc... Trong khi đó, nhập khẩu các sản phẩm gỗ chỉ vào khoảng 243 triệu USD. Theo thống kê 9 tháng đầu năm 2018, ngành gỗ đã xuất siêu 814 triệu USD, là ngành có giá trị xuất siêu lớn nhất của tỉnh. “Các doanh nghiệp, đặc biệt doanh nghiệp lớn và vừa đã chú trọng đầu tư dây chuyền sản xuất hiện đại nhằm nâng cao năng lực sản xuất, cải tiến mẫu mã phù hợp xu thế của thị trường. Một số doanh nghiệp đã trở thành doanh nghiệp có vị thế lớn trong nước như Tân Vĩnh Cửu, Scansia Pacific, Shing Mark... tạo nên sự liên kết từ trồng rừng cho đến sản xuất và xuất khẩu”, Phó giám đốc Sở NN-PTNT Ðặng Hồng Tăng nhận định.

Năm 2025 xuất khẩu gỗ Đồng Nai đạt 2,6 tỷ USD

Nhiệm vụ của ngành gỗ Đồng Nai là đảm bảo giá trị xuất khẩu tăng 10% hằng năm. Cụ thể, năm 2018 đạt tối thiểu 1,3 tỷ USD; năm 2020 đạt 1,6 tỷ USD và phấn đấu năm 2025 đạt khoảng 2,6 tỷ USD. Về cơ cấu, ngành gỗ cần tiếp tục chú trọng các mặt hàng chủ lực như gỗ nội, ngoại thất và lâm sản ngoài gỗ. Về thị trường, sẽ tiếp tục được chú trọng mở rộng bên cạnh thị trường truyền thống là Hoa Kỳ, Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc, EU...

Để ngành gỗ phát triển đúng hướng

Ðóng vai trò quan trọng trong tạo việc làm, điều chỉnh cán cân xuất nhập khẩu... song nhìn chung, ngành gỗ Ðồng Nai cũng như cả nước còn gặp nhiều khó khăn. Phần lớn cơ sở sản xuất có quy mô nhỏ lẻ, năng lực sản xuất chưa đáp ứng nhu cầu, chủ yếu gia công cho các doanh nghiệp xuất khẩu. Bên cạnh đó, nhiều chính sách hỗ trợ cho doanh nghiệp trên thực tế vẫn chưa được triển khai. Tổng giám đốc Công ty TNHH Hố Nai Nguyễn Văn Quý cho hay, hiện nay khó khăn lớn nhất của các doanh nghiệp chế biến các sản phẩm từ gỗ chính là mặt bằng sản xuất. Ða phần là những doanh nghiệp vừa và nhỏ, nằm xen kẽ trong các khu dân cư nên mặt bằng hẹp, khó khăn cho hoạt động sản xuất, nhất là đầu tư trang thiết bị.

Bên cạnh đó, các thủ tục về xây dựng mặt bằng sản xuất gặp nhiều khó khăn và phải chờ đợi rất lâu. Ông Quý cho hay, Công ty TNHH Hố Nai hiện đã có mặt bằng, sổ đỏ nhưng để làm thủ tục đúng quy định của Nhà nước cũng phải mất 2 năm mới hoàn thành giấy tờ và đi vào sản xuất.

Một số doanh nghiệp cũng phản ánh việc vay vốn xoay vòng cho chế biến gỗ còn nhiều bất cập. Theo quy định, ngân hàng chỉ cho vay vốn trong vòng 5 năm, tuy nhiên với cây gỗ nếu chỉ trồng 5 năm phải chặt để xoay vòng vốn thì giá trị khai thác rất thấp, gỗ non không đủ tiêu chuẩn để sản xuất các mặt hàng gỗ. Do đó, cần có chính sách đặc thù riêng cho ngành gỗ khi vay vốn tại các ngân hàng.

Nhiều ý kiến cho rằng, để ngành gỗ phát triển bền vững cần có sự liên kết chặt chẽ giữa các doanh nghiệp trong hỗ trợ, chia sẻ kinh nghiệm sản xuất. Tuy nhiên hiện nay sự liên kết này còn rất yếu; nhiều doanh nghiệp còn lúng túng với những chính sách, quy định của pháp luật … Ðiều này cần các cơ quan nhà nước làm cầu nối để có thể phát huy được ưu thế là thủ phủ gỗ của cả nước.

Trên cơ sở những kiến nghị của doanh nghiệp, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Võ Văn Chánh đã giao trách nhiệm cho Sở NN- PTNT tổ chức điều tra thực trạng ngành chế biến gỗ. Trên cơ sở đó xây dựng Ðề án sản xuất, chế biến lâm sản bền vững của Ðồng Nai. Ngoài ra, Sở NN-PTNT cùng Sở Công Thương sớm rà soát, thành lập mới các cụm công nghiệp cho ngành gỗ để di dời các cơ sở sản xuất nhỏ lẻ nhằm quản lý tốt hơn về môi trường.

Hiệp hội gỗ cần có vai trò quan trọng hơn

“Hiệp hội doanh nghiệp và Hiệp hội Gỗ - thủ công mỹ nghệ Đồng Nai cần nâng cao vai trò, chức năng của mình; tạo sự liên kết, kết nối giữa các doanh nghiệp với nhau. Vì các hiệp hội chính là cầu nối giữa các doanh nghiệp, cung cấp cho các doanh nghiệp những quy định, cơ chế chính sách của Nhà nước về hoạt động sản xuất của các doanh nghiệp”, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Võ Văn Chánh lưu ý.

Tập trung phát triển rừng trồng đạt chuẩn

Phó Giám đốc Sở NN-PTNT Đặng Hồng Tăng cho hay, một trong những giải pháp đang được ngành chú trọng thực hiện là trồng rừng tạo nguồn nguyên liệu cho sản xuất. Theo đó, phấn đấu nguồn gỗ từ rừng trồng trên địa bàn tỉnh phải đáp ứng tối thiểu 25% nhu cầu về gỗ cho sản xuất. Phấn đấu đến năm 2025, toàn bộ rừng trồng sản xuất trên địa bàn tỉnh sẽ được cấp tiêu chuẩn bảo vệ rừng (FSC). Hiện Đồng Nai đang có 200.000 ha rừng và đất lâm nghiệp, trong đó khoảng 40.000 ha rừng phòng hộ, 35.000 ha rừng sản xuất, gần 40.000 ha cao su cùng với diện tích đáng kể cây trồng phân tán.

Văn Gia