Kinh tế tuần hoàn: Mô hình sản xuất - kinh doanh bền vững

Kinh tế tuần hoàn (Circular economy) là mô hình kinh tế mới đang được nhiều nước trên thế giới triển khai. Đây là mô hình mà các hoạt động từ thiết kế, sản xuất đến dịch vụ đều hướng đến việc sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên thiên nhiên trong toàn chuỗi giá trị, hạn chế loại bỏ chất thải ra môi trường.​

Tại Đồng Nai, đã có nhiều doanh nghiệp (chủ yếu ở khu vực có vốn đầu tư nước ngoài) đang áp dụng mô hình kinh tế mới này. Bước đầu mô hình kinh tế tuần hoàn cho thấy hiệu quả tích cực, cả về kinh tế và bảo vệ môi trường.

Giảm mạnh lượng khí thải độc hại

Tổng giám đốc Công ty Ajinomoto Việt Nam ông Keiji Kaneko cho biết, sau 27 năm hoạt động tại Việt Nam, công ty hiện có 2 nhà máy sản xuất ở Biên Hòa và Long Thành cùng với 5 trung tâm phân phối trên cả nước với hơn 2.400 nhân viên. Công ty đã và đang triển khai nhiều hoạt động cụ thể trong sản xuất và kinh doanh nhằm thực hiện 3 mục tiêu: Doanh nghiệp không phát thải, sử dụng năng lượng hiệu quả và đẩy mạnh kinh doanh dựa trên chu trình sinh học.

Với đặc thù ngành sản xuất có nhiều chất thải (rắn và lỏng), Ajinomoto Việt Nam đã đầu tư nhiều hệ thống tiên tiến trong xử lý chất thải, khí độc; đồng thời công ty còn tạo ra nhiều sản phẩm phụ góp phần đảm bảo tiêu chí vì môi trường và sự phát triển bền vững của ngành Nông nghiệp.

 Gạch không nung được làm từ cát thải lò hơi trong quá trình sản xuất cà phê hòa tan tại nhà máy Nestlé Trị An, Khu công nghiệp Amata, TP. Biên Hòa.

Cụ thể, với chất thải lỏng (nước), Ajinomoto Việt Nam đầu tư hơn 100 tỷ đồng xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung có công suất xử lý 3.400m3 nước thải/ngày giúp đưa gần 85% nước thải trở về hồ chứa phục vụ cho làm mát dàn máy. Bên cạnh đó, theo thống kê của doanh nghiệp, đến cuối năm 2017, hơn 99% tổng lượng chất thải rắn đã được doanh nghiệp thu hồi tái chế. Các chất thải từ nguyên liệu sản xuất bột ngọt, bột nêm (bột khoai mì, mía, xương, thịt, tro đốt...) được tái sử dụng làm phân bón hữu cơ và nguyên liệu thức ăn chăn nuôi. Chỉ tính riêng phân bón, mỗi năm Ajinomoto Việt Nam sản xuất, cung cấp ra thị trường một lượng khá lớn phân bón sinh học dạng lỏng được nông dân cả nước sử dụng. Từ năm 2014, Ajinomoto Việt Nam đã đưa vào vận hành hệ thống lò hơi sinh học sử dụng vỏ trấu làm nhiên liệu đốt cung cấp hơi nước phục vụ cho sản xuất. Việc sử dụng lò hơi này giảm hơn 50% lượng khí thải CO2 độc hại ra môi trường.

Tăng doanh thu từ đa dạng sản phẩm

Là một doanh nghiệp có thế mạnh về công nghệ sinh học, vài năm trở lại đây, Công ty CPHH Vedan Việt Nam đã thành công trong quá trình thu hồi và tái chế nguồn tài nguyên sau sản xuất làm phụ gia thức ăn chăn nuôi và phân hữu cơ. Hai trong số nhiều sản phẩm được làm từ nguyên liệu tái chế của Vedan Việt Nam được tôn vinh Thương hiệu vàng nông nghiệp Việt Nam năm 2017 là phân hữu cơ khoáng Vedagro và sản phẩm phụ gia thức ăn chăn nuôi Vedafeed (đều ở dạng viên). Trong đó, sản phẩm Vedafeed (dùng cho gia súc, gia cầm và thủy sản) là phụ phẩm của nước rỉ đường sau quá trình lên men bột khoai mì kết hợp với một số nguyên liệu như xương đã qua hầm, bột khoai mì.

Theo đại diện Công ty Vedan Việt Nam, việc giảm phát thải, tái sử dụng, tái chế được doanh nghiệp triển khai triệt để đến từng xưởng, phòng trong công ty và mang lại hiệu quả rõ rệt. Chỉ tính riêng việc thu hồi và cô đặc dịch cái sau lên men, mỗi năm Vedan Việt Nam thu hơn 100.000 tấn nguyên liệu tái sử dụng làm phân bón, thức ăn chăn nuôi và các loại chế phẩm cao cấp khác dùng trong ngành Nông nghiệp. Liên quan đến nguồn chất thải lỏng, Vedan Việt Nam đã đầu tư hơn 30 triệu USD xây dựng và vận hành hệ thống xử lý nước với công suất 1.000m3/ngày đêm và hệ thống khử nitơ 3.500m3/ngày đêm. Theo đại diện công ty, việc áp dụng kinh tế tuần hoàn trong sản xuất - kinh doanh không chỉ mang lại lợi ích kinh tế cho doanh nghiệp, mà còn góp phần bảo vệ môi trường và thúc đẩy ngành Nông nghiệp phát triển. Cụ thể, thông qua vòng tuần hoàn liên tục từ khâu sử dụng sản lượng lớn nông sản Việt Nam làm nguyên liệu sản xuất chính, sau đó thu hồi chất thải tái chế thành những sản phẩm phụ có ích cho ngành Nông nghiệp.

Tự chủ nguồn nguyên liệu

Thay vì phải thuê một đơn vị xử lý các chất thải sau sản xuất, từ năm 2014 đến nay, Công ty Nestlé Việt Nam bắt đầu tổ chức thu gom cát thải và tro đốt từ lò hơi để tái sử dụng. Theo đó, cát thải sau khi đốt lò hơi sẽ được cung ứng cho một đơn vị sản xuất vật liệu xây dựng làm gạch không nung. Theo tính toán, từ năm 2014 đến hết quý III-2018 đã có hơn 2 triệu tấn cát thải được thu gom và cho ra đời khoảng 5 triệu viên gạch không nung. Cùng với cát thải, Nestlé Việt Nam cũng cho thu gom bã cà phê làm chất đốt để vừa giảm tiêu thụ khí đốt CNG vừa giảm thải khí CO2 ra môi trường. Tiếp đó, tro của bã cà phê sau khi đốt được gom lại một lần nữa cùng với bùn thải không nguy hại dùng để sản xuất phân bón hữu cơ.

Ngoài gạch không nung, hiện một số chất thải trong quá trình sản xuất cà phê của Nestlé Việt Nam cũng đang được tái chế thành những sản phẩm hữu ích, thân thiện môi trường như: tro và bùn thải dùng sản xuất phân bón, vỏ hộp sữa được tái chế làm tấm lợp sinh thái. Ông Khuất Quang Hưng, Trưởng phòng Truyền thông và đối ngoại Công ty Nestlé cho biết, công ty đặt mục tiêu cuối năm nay, toàn bộ 6 nhà máy của Tập đoàn Nestlé tại Việt Nam sẽ không đưa chất thải trong quá trình sản xuất ra môi trường và đến năm 2025 sẽ tái chế, tái sử dụng 100% bao bì sản phẩm các loại. Ngoài những lợi ích về kinh tế, môi trường, việc làm này cũng đồng thời giúp công ty chủ động được nguồn nguyên liệu bao bì. 

B. Mai