CPTPP cơ hội và thách thức với ngành chăn nuôi

Kể từ ngày 14-1, Hiệp định Đối tác Toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) chính thức có hiệu lực với Việt Nam. Trong khi nhiều ngành hàng sẽ đón nhận những cơ hội phát triển mới thì ngành chăn nuôi lại được dự báo sẽ gặp rất nhiều thách thức từ “sân chơi” này.​

Đồng Nai hiện là địa phương có ngành chăn nuôi phát triển của cả nước. Do đó, không ngoài guồng quay chung, chăn nuôi Đồng Nai cũng được dự báo sẽ gặp nhiều thách thức hơn là cơ hội khi CPTPP có hiệu lực.

Ngành hàng dễ bị “tổn thương”

CPTPP là hiệp định thế hệ mới, tiêu chuẩn cao và toàn diện. Ngoài cắt giảm thuế quan, mở cửa thị trường, sở hữu trí tuệ, hàng rào kỹ thuật, hiệp định còn ưu tiên những vấn đề mới như lao động, môi trường, mua sắm… Riêng về mở cửa thị trường, các nước tham gia đồng ý xóa bỏ cho nhau gần như toàn bộ thuế nhập khẩu theo lộ trình. Đây là hiệp định có mức độ cam kết mở cửa thị trường rất lớn và kỳ vọng mở ra nhiều cơ hội để Việt Nam mở rộng xuất khẩu và tiến sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Do đó theo dự báo, một số ngành kinh tế của nước ta như dệt may, sản xuất đồ gỗ, hàng da giày sẽ được hưởng lợi rất lớn từ hiệp định kinh tế này.

Tuy nhiên, đối với ngành chăn nuôi, theo các chuyên gia dự báo, sẽ gặp nhiều thách thức hơn cơ hội khi tham gia vào sân chơi CPTPP. Ông Nguyễn Thanh Sơn, Chủ tịch Hiệp hội chăn nuôi gia cầm Việt Nam cho rằng, quy mô chăn nuôi nhỏ, năng suất chưa cao khiến sản phẩm chăn nuôi Việt Nam có sức cạnh tranh thấp. Theo ông Sơn, đơn cử như con heo, hiện nay giá heo hơi trong nước bình quân 48.000 đồng/kg, trong khi ở Canada là khoảng 25.000 đồng/kg, Mexico là 35.000 đồng/kg, đặc biệt ở Mỹ chỉ khoảng 20.000 đồng/kg. Với giá thành này, khi mở cửa thịt heo trong nước sẽ phải đối mặt với sự canh tranh rất lớn từ thịt nhập ngoại.

Ngành chăn nuôi được dự báo sẽ gặp nhiều thách thức nhiều hơn là cơ hội khi tham gia CPTPP.

Bên cạnh đó, việc phụ thuộc nhiều vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu cũng khiến ngành chăn nuôi trong nước gặp khó. Chủ tịch Hiệp hội Chăn nuôi Đồng Nai Nguyễn Trí Công cho hay, Đồng Nai dù là địa phương có ngành chăn nuôi phát triển, tuy nhiên nguồn nguyên liệu sản xuất thức ăn chăn nuôi chủ yếu vẫn phải nhập ngoại. Điều này là nguyên nhân chính khiến giá thành sản xuất tăng cao, bởi trong cơ cấu giá thành sản xuất ngành chăn nuôi, giá thức ăn chiếm đến 70% tổng giá thành. Trong khi đó, đối với các nước có ngành chăn nuôi phát triển, nhờ sản xuất theo chuỗi khép kín nên giá thành chăn nuôi đã được hạ rất thấp. “Chưa nói đâu xa, nếu so với Thái Lan, một nước gần chúng ta, giá thịt heo của họ giờ cũng chỉ ở mức 35.000 - 40.000 đồng/kg mà thôi”, ông Công cho biết.

Cũng theo ông Công, ngoài vấn đề giá thành, chăn nuôi trong nước cũng phải đối mặt với sự thua thiệt về chất lượng so với các sản phẩm chăn nuôi nhập ngoại. CPTPP có quy định khắt khe về vùng an toàn dịch bệnh, các thị trường của khối nổi tiếng “khó tính” như: Nhật Bản, Chilê, Singapore…, có hàng rào kỹ thuật yêu cầu tương đối cao đối với sản phẩm chăn nuôi. Trong khi đó, chất lượng đang là điểm yếu cố hữu của chăn nuôi Việt Nam, nhất là vệ sinh an toàn thực phẩm vẫn còn nhiều bất cập.

Ngành chăn nuôi có 7 năm thay đổi 

Quy định của CPTPP mà Việt Nam đã ký kết, từ ngày 14-1, thuế nhập khẩu thịt heo sẽ giảm từ mức 15% xuống 11,25% và sẽ giảm về 0% trong vòng 7 năm tới. Điều đó theo Giám đốc HTX dịch vụ chăn nuôi Xuân Phú, huyện Xuân Lộc Phan Văn Danh, ngành chăn nuôi heo trong nước vẫn còn thời gian để thích ứng và tận dụng cơ hội.

Tìm cơ hội trong thách thức

Dù khẳng định ngành chăn nuôi sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức khi tham gia CPTPP, tuy nhiên các chuyên gia vẫn cho rằng, trong khó khăn, ngành Chăn nuôi Việt Nam vẫn có những cơ hội từ hiệp định này.

Chủ tịch Hiệp hội chăn nuôi gia cầm Việt Nam Nguyễn Thanh Sơn nhận định, CPTPP sẽ tạo cơ hội cho ngành Chăn nuôi Việt Nam dễ dàng tiếp cận các công nghệ chăn nuôi hiện đại, từ con giống, thức ăn, trang thiết bị đến kinh nghiệm quản lý và quản trị doanh nghiệp của các nước tham gia hiệp định. Hơn nữa, thị trường nông nghiệp Việt Nam khá hấp dẫn, sẽ thu hút nhiều doanh nghiệp nước ngoài đầu tư công nghệ cao về lĩnh vực con giống, thức ăn, thiết bị chuồng trại, chế biến giết mổ. Hoạt động mua cổ phần, mua bán sáp nhập sẽ sôi động và có cơ hội để mở rộng thị trường xuất khẩu sản phẩm thịt, trứng, sữa. Nhờ vậy, Việt Nam sẽ hạn chế được sự phụ thuộc vào một khu vực, có thể tham gia chuỗi giá trị trong nội khối và toàn cầu về sản xuất con giống, sữa và thiết bị chăn nuôi.

Cùng nhận định trên, ông Nguyễn Trí Công cho rằng, chăn nuôi trong nước vẫn có những lợi thế trong cạnh tranh nhờ tính đặc thù. “Giá nhân công rẻ nhờ nguồn lao động nhàn rỗi ở nông thôn cộng với thói quen sử dụng thịt là những lợi thế cạnh tranh của chăn nuôi trong nước”, ông Công cho biết.

Tuy nhiên theo ông Công, để phát huy được những lợi thế này, người chăn nuôi nói riêng và ngành chăn nuôi trong nước cần phải tự mình thay đổi để biến thành lợi thế cạnh tranh. “Người chăn nuôi phải bỏ thói quen chăn nuôi nhỏ lẻ, thực hiện liên kết để giảm giá thành. Chú trọng đặc biệt đến vấn đề chất lượng, cùng với đó là việc cải tiến năng suất con giống, áp dụng khoa học kỹ thuật vào chăn nuôi”.

Nâng năng suất đàn heo nái sẽ giảm 4 triệu tấn thức ăn/ngày

Theo Chủ tịch Hiệp hội Chăn nuôi Đồng Nai Nguyễn Trí Công, hiện Việt Nam có đàn heo nái khoảng 3,2 triệu con. Số lượng heo nái này đang sản xuất khoảng 32 triệu con heo thịt/năm. Trong khi đó, Nhật Bản hay Pháp chỉ có đàn heo nái khoảng 1 triệu con nhưng vẫn cho ra khoảng 30 triệu con heo thịt/năm. Do đó, nếu nâng năng suất đàn heo nái, giảm khoảng 1,5 triệu con thì sẽ tiết giảm được 4 triệu tấn thức ăn sử dụng mỗi ngày. Đó là chi phí rất lớn.

Quỳnh Nhi