Tạo điều kiện khôi phục sản xuất nông nghiệp

​Ngày 13-9, Chính phủ tổ chức hội nghị trực tuyến “Thúc đẩy lưu thông, tiêu thụ nông sản trong bối cảnh phòng, chống dịch Covid-19” với mục tiêu tháo gỡ những khó khăn cho ngành nông nghiệp từ sản xuất, lưu thông đến xuất khẩu nông sản.

Người nuôi cá bè tại huyện Định Quán mong được hỗ trợ tiêu thụ. Ảnh:P.A

Từ trung ương đến địa phương đều tập trung tạo mọi điều kiện hỗ trợ, doanh nghiệp, nông dân duy trì, khôi phục các hoạt động sản xuất, kinh doanh trong tình hình dịch bệnh vẫn diễn biến phức tạp.

Gỡ khó trong lưu thông hàng hóa

Theo phản ánh của doanh nghiệp, chủ trang trại, nông dân, khó khăn lớn nhất hiện nay việc vận chuyển, lưu thông nông sản. Đây cũng là nguyên nhân khiến nhiều vùng sản xuất xảy ra tình trạng nông sản bị ùn ứ, không tiêu thụ được dù giá bán thấp hơn nhiều so với giá thành sản xuất. Trong khi đó, người tiêu dùng, nhất là người dân ở các khu đô thị lớn dù trả giá cao cũng không mua được thực phẩm tươi như thịt, rau, trái cây. Đặc biệt tại những vùng sản xuất nằm trong khu vực phong tỏa, thương lái ngưng thu mua khiến trái cây, rau quả tồn lại trên đồng khiến nông dân thiệt hại tiền tỷ.

Theo ông Lê Văn Quyết, Phó chủ tịch Hiệp hội chăn nuôi gia cầm Đông Nam Bộ: “Ngành chăn nuôi đang đối mặt với chồng chất khó khăn cần rất nhiều sự hỗ trợ để vực dậy nhưng thực tế đang bị “hành” nhiều quá. Tôi ví dụ xe chở cám chuyên dùng, đến các chốt yêu cầu sang xe là điều không thể thực hiện được, xe chở vật tư cách trạm gác vài trăm mét nhưng không được vào đến nơi mà phải sang xe tại chốt, thậm chí có tình trạng đang chuyển hàng nhưng đến giờ giới nghiêm 18h là phải dừng lại chờ đến 6h sáng ngày hôm sau mới tiếp tục được chuyển hàng. Tuy có quy định đường nào cùng là đường xanh, hàng nào cũng là hàng thiết yếu nhưng “phép vua thua lệ làng” xe không xuống trại bắt gà giống nhưng không vào được vì xe không có hàng hóa. Cùng 1 hệ thống trại nhưng công nhân kỹ thuật từ trại này sang trại khác dù tuân thủ 1 cung đường nhưng không qua được chốt từ vùng này qua vùng khác. Vừa qua, 1 số nhà máy giết mổ có ca F0 phải ngưng hoạt động nên gà, heo chen chúc trong chuồng không tiêu thụ được vì đứt gãy ở khâu giết mổ.

Nói về những vướng mắc trong vận chuyển nông sản, Thứ trưởng Bộ NN-PTNT Phùng Đức Tiến dẫn chứng, nhiều mặt hàng nông sản đến kỳ thu hoạch có sản lượng lớn đã xảy ra tình trạng bị ùn ứ do đứt gãy chuỗi cung ứng. Trong đó, nhiều doanh nghiệp, cơ sở chế biến, kinh doanh nông sản, nhất là thủy sản phải ngưng hoạt động hoặc giảm công suất hoạt động do ảnh hưởng của dịch Covid-19.

Chỉ ra sự máy móc của các địa phương trong phòng, chống dịch khiến lưu thông hàng hóa ách tắc, Phó thủ tướng Chính phủ Lê Văn Thành dẫn chứng, xe chở hàng trăm con heo, hàng ngàn con gà mà bắt sang tải thì doanh nghiệp sao sống nổi. Có nơi cứng nhắc đến mức độ xe chở con giống để tái đàn cũng không cho vào. Đề nghị các địa phương phải đảm bảo thông suốt trong lưu thông hàng hóa, không thêm các loại “giấy phép con” mà thống nhất chỉ kiểm tra điểm đầu, điểm cuối, nhất là cần bãi bỏ việc yêu cầu sang tải gây mất thời gian, ùn ứ trong lưu thông hàng hóa. Từ trung ương đến địa phương phải xác định phòng chống dịch là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu để làm cơ sở khôi phục sản xuất.

Việc vận chuyển chuối cung cấp cho thị trường xuất khẩu gặp nhiều khó khăn. Ảnh: P.A

Đình trệ chuỗi cung ứng

Cũng theo Thứ trưởng Bộ NN-PTNT Phùng Đức Tiến, khó khăn không nhỏ là chi phí đầu vào từ phí vận chuyển đến giá thức ăn chăn nuôi, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đều tăng ở mức kỷ lục, chi phí lưu kho và nhiều khoản khác đều tăng. Ngay cả những doanh nghiệp dừng sản xuất vẫn phải gồng nhiều chi phí. Trong khi đó, giá nhiều mặt hàng nông sản giảm sâu khiến hoạt động thương mại giảm về cả lượng và giá trị, có sản phẩm bán ra chỉ bằng 30% giá thành sản xuất.

Từ lúa gạo đến mặt hàng trái cây, chăn nuôi, thủy sản cả tiêu thụ nội địa và xuất khẩu đều khó khăn. Đầu ra tắc nghẽn, nông dân thiếu vốn để mua vật tư, máy móc phục vụ sản xuất nên không mặn mà sản xuất các vụ tiếp theo, không đủ điều kiện tái đầu tư. Dự báo, sản xuất lúa, rau màu, cây ăn trái các tháng cuối năm 2021 và đầu năm 2022 không đảm bảo và rất có thể thiếu hụt, không đảm bảo nguồn cung nếu không có giải pháp tháo gỡ kịp thời.

Về lĩnh vực chăn nuôi cũng có những điểm nghẽn, phát sinh chi phí đầu vào tăng cao trong khi đầu ra không ngừng thu hẹp vì các bếp ăn tập thể, kinh doanh quán ăn, nhà hàng tạm ngưng hoạt động. Nhiều nhà máy giết mổ phải đóng cửa, trang trại chăn nuôi giảm đàn, ngưng tái đàn do giá tiêu thụ thấp, giá đầu vào tăng, nguy cơ thiếu nguồn cung trong nước về thực phẩm, đặc biệt là vào dịp Tết Nguyên đán 2022.

Ông Lê Văn Quang, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn Thủy sản Minh Phú, doanh nghiệp xuất khẩu tôm hàng đầu Việt Nam (tỉnh Cà Mau) đại diện cho Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam chia sẻ, miền Nam là vùng trọng điểm sản xuất tôm của cả nước. Dịch Covid-19 làm chuỗi cung ứng tôm gần như đứt gãy, từ sản xuất đến chế biến, xuất khẩu đều gặp khó khăn. Doanh nghiệp chế biến hiện chỉ sản xuất được từ 25-30% công suất dẫn đến giá tôm cũng giảm từ 20-30%. Trong sản xuất, nguồn cung con giống, nguyên liệu đầu vào thiếu, có tình trạng tôm đến vụ không thu hoạch được, không vận chuyển tôm đi tiêu thụ được nên xảy ra tình trạng tôm chết trắng ao. Người nuôi tôm không thả con giống, nguy cơ thiếu nguồn cung tôm đã hiện hữu. Ngành chế biến cũng lo thiếu nguyên liệu chế biến trong thời gian tới.

Phan Anh

Theo ông Trần Lâm Sinh, Phó Giám đốc Sở NN-PTNT tỉnh Đồng Nai, thời gian qua, toàn tỉnh có 121 doanh nghiệp, cơ sở kinh doanh, sản xuất nông sản đề nghị kết nối, hỗ trợ vì đầu ra gặp khó khăn. Trong đó, có 17 đơn vị đăng ký được hỗ trợ tiêu thụ hàng chục tấn nông sản các loại. Nhưng tại các địa phương vẫn còn hàng trăm tấn rau, trái cây, cá, thủy sản...cần hỗ trợ tiêu thụ.