Đẩy mạnh chuyển đổi số trong nông nghiệp

Theo Bộ trưởng Bộ Thông tin - Truyền thông Nguyễn Mạnh Hùng, chuyển đổi số không phải là cái gì quá đao to búa lớn mà thực chất là cách làm nông nghiệp khác đi nhờ dữ liệu và công nghệ số.

Do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, xuất khẩu nông sản gặp nhiều khó khăn, cộng thêm tác động của biến đổi khí hậu với nạn hạn hán, xâm nhập mặn và bão lũ, nông dân Việt Nam đang đối mặt với cơn khủng hoảng kép vừa mất mùa vừa khó khăn về thị trường tiêu thụ. Cùng với đẩy mạnh đầu tư công nghệ chế biến, chú trọng thị trường nội địa, chuyển đổi số được xem là “thang thuốc” hiệu quả giải quyết những khó khăn cho ngành nông nghiệp hiện nay.

Phát biểu tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ TT - TT Nguyễn Mạnh Hùng chỉ ra những khó khăn người nông dân phải đối mặt trong quá trình sản xuất nông nghiệp như: Không bán được sản phẩm trực tiếp tới người tiêu dùng nên giá nông sản đã thấp nhưng người nông dân thu về còn thấp hơn. Nông sản không xuất xứ và không thương hiệu, và vì thế giá rất thấp. Trong sản xuất, nông dân còn chịu rủi ro mua con giống, mua phân bón không biết có đúng giá, đúng chất lượng không… 

Theo Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng, sàn thương mại điện tử có thể giải quyết được khó khăn về đầu ra cho nông dân. Sàn thương mại điện tử cũng sẽ kết nối nông dân với các nhà cung cấp những hàng hóa đầu đảm bảo chất lượng, xuất xứ, không bị làm giả, giá cả cạnh tranh. Các doanh nghiệp công nghệ đã sẵn sàng hoàn thiện các sàn thương mại điện tử cho nông dân. Cùng đó, các doanh nghiệp trong nước cũng đã có đủ hạ tầng, khả năng để đưa nông sản đến từng hộ gia đình trong cả nước.

Cụ thể, mùa vải năm nay, sàn thương mại điện tử Postmart và Vỏ Sò đã kết nối hàng triệu hộ gia đình và hàng trăm ngàn hộ gia đình đã mua được quả vải tươi. Dự kiến năm nay, trên 8 ngàn tấn vải sẽ được tiêu thụ trên các sàn này để đến tận tay người tiêu dùng, điều những năm trước chưa từng có. Một khởi đầu như vậy đã tạo ra một niềm tin về sàn thương mại điện tử cho bà con nông dân và sau quả vải này sẽ là hàng trăm, hàng ngàn nông sản khác.

Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng khẳng định: “Bộ TT-TT và Bộ NN-PTNT sẽ hợp tác thành một cặp vừa biết vừa không biết để trở thành xuất sắc trong chuyển đổi số nông nghiệp, nông thôn và nông dân”.

Đưa ra góc nhìn khác, ông Nguyễn Huy Dũng, Thứ trưởng Bộ Thông tin - Truyền thông cho rằng, áp dụng chuyển đổi số, những nông dân số sẽ không phải "trông trời, trông đất, trông mây" để sản xuất như truyền thống mà có thể trông vào dữ liệu để có kế hoạch sản xuất phù hợp. Chuyển đổi số trong nông nghiệp là nông dân sẽ dựa vào dữ liệu để phục vụ sản xuất, là cách làm nông nghiệp khác đi nhờ dữ liệu và công nghệ số. Chuyển đổi số sẽ tạo ra nền tảng cho phép nông dân và các ngành hàng kết nối với nhau mà không phụ thuộc vào vị trí địa lý. 9 triệu hộ nông dân có thể kết nối với các doanh nghiệp chế biến, kết nối với 100 triệu người tiêu dùng trong cả nước, thậm chí hàng tỷ người tiêu dùng trên thế giới. Từ đó, nông dân có thể tự so sánh giá cả nông sản ở nhiều nơi, chủ động hơn về giá bán và không còn nạn ép giá trong mua bán nông sản.

Trong kế hoạch chuyển đổi số của Bộ NN-PTNT, mục tiêu đặt ra trong phát triển kinh tế số trong nông nghiệp là ưu tiên triển khai các chương trình phục vụ phát triển trên nền tảng công nghệ số trong ngành nông nghiệp; xây dựng và phát triển hệ thống dữ liệu lớn (Big data) về nông nghiệp nhằm phát huy công tác dự báo, phân tích, đánh giá, quản lý và phát triển thị trường nông lâm thủy sản. Đẩy mạnh ứng dụng các công nghệ 4.0 như: công nghệ không gian, GIS, viễn thám, Big data, AI, công nghệ thông tin trong dự báo nguồn nước, thiên tai, dịch bệnh, tác động của biến đổi khí hậu đối với ngành, lĩnh vực nông nghiệp; dự báo, phân tích chính sách, thị trường tiêu thụ nông sản; xây dựng liên kết chuỗi giá trị nông nghiệp, công nghiệp chế biến và dịch vụ hậu cần hỗ trợ nông nghiệp. Nghiên cứu mô hình nông nghiệp thông minh, công nghệ mới trong sản xuất, chế biến, trong quản lý vùng chuyên canh, truy xuất nguồn gốc, liên kết chuỗi giá trị, mô hình kinh tế tuần hoàn sử dụng hiệu quả phụ phẩm nông nghiệp…Hình thành hệ sinh thái nông nghiệp số nhằm khuyến khích người dân và doanh nghiệp tham gia vào chuyển đổi số; ứng dụng công nghệ số trong quy trình sản xuất, cung cấp dịch vụ nông nghiệp...

Bộ NN-PTNT cũng đặt ra mục tiêu 80% cơ sở dữ liệu về nông nghiệp được xây dựng, cập nhật trên nền tảng Big data có sự đóng góp của tổ chức, cá nhân, cộng đồng. Trong đó, ngành nông nghiệp sẽ cơ bản hoàn thành cơ sở dữ liệu về cây trồng, vật nuôi, thủy sản. Xây dựng bản đồ số nông nghiệp sẵn sàng kết nối, chia sẻ và cung cấp dữ liệu mở để thực hiện dịch vụ công trực tuyến phục vụ người dân và doanh nghiệp, vận hành Chính phủ điện tử, tiến tới Chính phủ số, phát triển kinh tế số, xã hội số. 50% các thiết bị quan sát, giám sát sử dụng công nghệ số, bảo đảm thu nhận trực tiếp dữ liệu số, sử dụng công nghệ Internet kết nối vạn vật (IoT) để tích hợp trên không và mặt đất phục vụ các hoạt động nông nghiệp.

Bộ trưởng Bộ NN-PTNT Lê Minh Hoan cho rằng, từ trước đến nay, kinh tế tri thức, cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 được nói đến nhiều nhưng thực hiện vẫn rất nhạt nhòa. Đã đến lúc kinh tế tri thức phải được đưa vào cánh đồng, nhà máy. Ngoài ra, sự mù mờ về thông tin như hiện nay sẽ làm ngắt quãng cung - cầu, dẫn đến hệ quả phải giải cứu nông sản. Bộ NN-PTNT và Bộ Thông tin - truyền thông sẽ cùng phối hợp, bắt tay ngay vào chuyển đổi số để nền nông nghiệp được định vị và minh bạch dữ liệu thông tin, để ngày càng vươn xa hơn.