Chuyển đổi số trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Thời gian qua, việc mua bán bằng hình thức chuyển khoản như ở cửa hàng của chị Hoàng Thị Thanh đã và đang diễn ra tuy âm thầm nhưng nhanh chóng ở hầu hết các xóm đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) ở xã vùng sâu, vùng xa như Thanh Sơn.
Ở trong rừng chuyển khoản
Bà Điểu Thị Út (dân tộc Chơro), người có uy tín trong đồng bào DTTS ấp 5, cho hay: Hầu hết rẫy của bà con Chơro đều cách xa nhà ở. Do vậy, những khi mua hàng qua mạng, người giao hàng tới nhà thường không có người trả tiền. Những lúc như vậy, hàng xóm sẽ nhận và kiểm tra giúp, nếu đúng hàng thì gọi điện để người mua chuyển tiền cho nhân viên giao hàng. Điều này với người mua, người giao hàng đều rất thuận tiện.
Còn theo anh Trần Hoàn (nhân viên giao hàng), các ấp ở xã Thanh Sơn cách nhau khá xa. Khu dân cư nào đông đúc thì đường bê tông chạy êm ru, nhưng những nhà nằm giữa khu rẫy rộng lớn thì đường vừa xa vừa rất khó đi. Do vậy, việc thanh toán chuyển khoản đỡ mất thời gian, tiết kiệm xăng xe cho người giao hàng vì không phải tới lui nhiều lần nhà khách hàng.
Theo ông Nông Văn Quyết (dân tộc Tày, ấp 8): Từ mép đường bê tông đến nhà ông khoảng 2km là đường mòn nhấp nhô đá tổ ong chỉ vừa một chiếc xe máy di chuyển. Mùa khô còn dễ chứ mùa mưa, ai tay lái yếu rất dễ té ngã. Thời gian qua, gia đình được vay vốn Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam cho con đi học, làm nước sạch và công trình vệ sinh môi trường nông thôn. Trước đây, mỗi tháng đóng tiền lãi, gửi tiết kiệm thì Tổ trưởng Tổ Tiết kiệm và Vay vốn đến nhà thu tiền hoặc ông đến nhà tổ trưởng. Những ngày mưa, việc di chuyển đến nhà ông thật khó với nữ tổ trưởng. Nhưng từ khi app Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam được cài đặt trên điện thoại của người vay và tổ trưởng, rồi mạng di động ổn định, mọi việc đơn giản hơn. Khi chuyển tiền xong, ông chụp lại màn hình chuyển tiền để lưu giữ và gửi vào tin nhắn Zalo để tổ trưởng cập nhật thông tin. Ngoài ra, theo bà Hoàng Thị Lan (dân tộc Tày, ấp 6): Trong quá trình di chuyển từ các tỉnh miền núi phía Bắc vào đây, bà con dân tộc Tày duy trì loại hình nghệ thuật truyền thống hát then - đàn tính. Khi thông tin liên lạc thuận tiện, bà con Tày ở xã và ngoài quê trực tiếp gọi video để hướng dẫn cho nhau những bài bản mới, chỉnh cho nhau những lời hát, giai điệu. Hay khi cần nhờ mua đàn, người ngoài quê gọi video trực tiếp để người trong này lựa chọn ở cửa hàng, nếu ưng ý thì chuyển tiền ngay rồi hàng sau đó được gửi về xã.

Đồng Nai hiện có 484 người có uy tín trong đồng bào DTTS và 98 già làng đại diện cho gần 406 ngàn người DTTS.

Nhờ có mạng viễn thông và rành về sử dụng ứng dụng trên thiết bị di động nên dù ở rẫy xa, bà Lan vẫn dõi theo hoạt động của các cháu đang ở nhà thông qua kết nối với camera an ninh tại nhà. Hay bà dễ dàng tra cứu thông tin về thẻ bảo hiểm y tế của từng thành viên trong gia đình để đăng ký mua lại cho đúng hạn. Khi mua, bà chuyển khoản cho đại lý mà không phải gặp trực tiếp.
Sử dụng mạng xã hội an toàn
Việc đồng bào DTTS xã Thanh Sơn quen với chuyển đổi số như hiện nay trước hết phải kể đến nỗ lực của chính quyền các cấp khi đã quan tâm đầu tư xây dựng hạ tầng viễn thông đến tận các xóm dân cư.
Đồng thời, theo Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Thanh Sơn Ngô Hoàng Hải: Các hoạt động tập huấn về sử dụng mạng xã hội an toàn, phòng ngừa lừa đảo qua mạng, hỗ trợ làm thẻ ATM và sử dụng các app ngân hàng, cài đặt các app liên quan đến thực hiện thủ tục hành chính… dành cho bà con DTTS được chính quyền các cấp tổ chức thường xuyên.
Bà Điểu Thị Út cho biết thêm: “Người có uy tín trong đồng bào DTTS như tôi mỗi tháng được nhận hỗ trợ của Nhà nước 800 ngàn đồng. Để người có uy tín trong đồng bào DTTS làm gương trong việc chuyển đổi số, Ban Dân tộc tỉnh cũ nay là Sở Dân tộc và Tôn giáo cùng ngân hàng hỗ trợ mở thẻ ATM miễn phí và hướng dẫn sử dụng an toàn. Mỗi tháng, khi nhận được tin nhắn, tôi biết tiền chế độ đã vào tài khoản, thay cho việc phải ra cơ quan nhà nước ký nhận trực tiếp. Khi thấy người uy tín trong đồng bào DTTS đã ngoài 60 tuổi mà sử dụng thẻ ATM, chuyển khoản rành rọt, những người xung quanh cũng mạnh dạn tìm hiểu và sử dụng. Đồng thời, với những cuộc gọi mạo danh cơ quan chức năng để lừa đảo, vì đã được tập huấn nên bà con DTTS biết cách để phòng ngừa: không nghe, không tin, không làm theo”.
Để giúp người có uy tín trong đồng bào DTTS, già làng và đồng bào DTTS thực hiện hiệu quả chuyển đổi số, sử dụng mạng xã hội an toàn, theo ông Thổ Út, Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo, đại biểu Quốc hội đơn vị tỉnh Đồng Nai: Thời gian tới các hoạt động tư vấn, tập huấn và trực tiếp hướng dẫn về chuyển đổi số sẽ được các cơ quan chức năng thực hiện nhằm giúp đồng bào ứng dụng tốt hơn chuyển đổi số vào cuộc sống một cách an toàn, tăng hiệu quả kết nối giữa Đảng, chính quyền với đồng bào DTTS. 
Ông Hoàng Văn Thái (dân tộc Dao), người có uy tín trong đồng bào DTTS ấp 6, cho biết thêm: Trước đây, mỗi khi ông vào rẫy ở bìa rừng cách nhà khoảng 5km, điện thoại mất sóng. Muốn liên hệ với nhau chỉ có thể chạy từ rẫy về nhà hoặc chạy ra gần đường lớn để bắt sóng. Còn bây giờ, dù đang ngồi trong chòi canh rẫy giữa rừng, ông mở báo trên điện thoại ra đọc thoải mái, nghe nhạc trực tuyến. Tuy tiếp cận thông tin dễ dàng nhưng ông cùng bà con luôn nhắc nhau chọn đọc trên các trang tin tức chính thống và cảnh giác với những nội dung xấu độc, mang tính kích động.