Phát huy vai trò của cấp xã trong công tác giải phóng mặt bằng

Đối với địa phương đang và sắp triển khai nhiều dự án như Đồng Nai, việc phân cấp này không chỉ rút ngắn thời gian thực hiện khâu GPMB mà còn tạo động lực nâng cao năng lực cán bộ cơ sở, góp phần vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Nhiệm vụ mới cho cấp xã
Tháng 6-2025, Chính phủ ban hành Nghị định 151/2025/NĐ-CP quy định về phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương 2 cấp, phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực đất đai. Theo đó, từ ngày 1-7-2025, các nhiệm vụ như: kiểm kê tài sản, xác định nguồn gốc đất, lập và phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được thực hiện trực tiếp tại xã, thay vì giao toàn bộ cho cấp huyện hoặc tỉnh như trước.
Chủ tịch UBND xã Xuân Quế Lê Văn Bình cho biết: Địa phương đang thu hồi 1 ngàn hécta đất để thực hiện Dự án Đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng Khu công nghiệp Xuân Quế - Sông Nhạn (giai đoạn 1). Xã đã thành lập Hội đồng Bồi thường, hỗ trợ, tái định cư do Phó Chủ tịch UBND xã làm Chủ tịch Hội đồng; phối hợp Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; cùng với chủ đầu tư công khai đồ án quy hoạch phân khu xây dựng tỷ lệ 1/2.000 và lấy ý kiến cộng đồng.
Ông Lê Văn Bình cho rằng: Khi xã trực tiếp thực hiện, việc nắm tình hình về tiến độ, vận động người dân sẽ thuận lợi hơn.
Tại xã Phước Sơn, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Nguyễn Thế Hải cho hay: Trên địa bàn có Dự án Đầu tư xây dựng đường cao tốc Bắc - Nam phía Tây đoạn Gia Nghĩa - Chơn Thành đi qua gần 11km, trong đó có 1 nút giao. Xác định đây là dự án trọng điểm quốc gia nên xã đã mời các hộ dân đến họp, thông tin về chủ trương, đồng thời phối hợp kiểm đếm đất, cắm cọc lộ giới để GPMB. Nhìn chung người dân đồng thuận cao, nhưng địa phương vẫn chờ cơ quan có thẩm quyền ban hành giá đền bù để triển khai các bước tiếp theo.
Gia đình chị Tống Thị Thơm (xã Phước Sơn) có 3ha cao su, trong đó gần 2ha bị thu hồi để thực hiện Dự án Đầu tư xây dựng đường cao tốc Bắc - Nam phía Tây đoạn Gia Nghĩa - Chơn Thành. Chị Thơm bày tỏ: “Mặc dù mất nhiều đất nhưng gia đình tôi ủng hộ vì khi có đường cao tốc sẽ rút ngắn thời gian đi lại, tạo động lực phát triển. Tôi chỉ mong Nhà nước đền bù thỏa đáng để bà con ổn định cuộc sống, phát triển kinh tế”.
Phó Giám đốc phụ trách, điều hành Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh Đinh Tiến Hải cho biết: Đơn vị được giao làm chủ đầu tư GPMB 2/5 dự án thành phần của Dự án Đầu tư xây dựng đường cao tốc Bắc - Nam phía Tây đoạn Gia Nghĩa - Chơn Thành. Đến nay, đơn vị đã hoàn tất đo vẽ, cắm cọc GPMB và bàn giao sản phẩm cho các chi nhánh Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh cùng địa phương để thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo quy định. Hiện các đơn vị đã cơ bản hoàn thành thông báo thu hồi đất, đo đạc kiểm kê, đang khẩn trương xác định giá và dự kiến phê duyệt phương án bồi thường vào tháng 11-2025.
Để cơ sở phát huy quyền được trao
Đồng Nai đang và sắp triển khai nhiều dự án có thu hồi đất như: Cao tốc Bắc - Nam phía Tây đoạn Gia Nghĩa - Chơn Thành (hơn 1 ngàn hécta, trên 2,1 ngàn hộ dân bị ảnh hưởng), Khu đô thị Hiệp Hòa (hơn 290ha, trên 1,7 ngàn hộ bị ảnh hưởng), cao tốc Dầu Giây - Tân Phú (gần 380ha, hơn 1,5 ngàn hộ bị ảnh hưởng). Để cấp xã thực hiện tốt nhiệm vụ cần có sự hỗ trợ từ các sở, ngành của tỉnh về con người, chuyên môn, các quy định liên quan.
Chủ tịch UBND xã Xuân Quế Lê Văn Bình cho biết thêm: Hiện xã chỉ có một công chức địa chính phụ trách bồi thường nên còn lúng túng khi lập và thẩm định phương án bồi thường. Bên cạnh đó, tỉnh chưa ban hành đơn giá dịch vụ đo đạc bản đồ, khiến việc lập dự toán và ký hợp đồng đo đạc bị chậm. Xã kiến nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường hỗ trợ xác nhận nguồn gốc đất, mở lớp tập huấn nghiệp vụ cho cán bộ cơ sở; Sở Tài chính hướng dẫn thành lập hội đồng thẩm định giá đất.
Phó Chủ tịch UBND phường Trấn Biên Phạm Đức Hoàng cho hay: Trên địa bàn có nhiều dự án thu hồi đất đang dang dở công tác phê duyệt phương án bồi thường, xét tái định cư. Khi phường tiếp tục thực hiện nhiệm vụ này mất nhiều thời gian để hoàn thành. Thêm vào đó, việc bố trí tái định cư tại chỗ chưa đáp ứng có thể ảnh hưởng đến tiến độ GPMB các dự án.
Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Võ Tấn Đức cho biết: Đồng Nai đang và sắp triển khai nhiều dự án hạ tầng trọng điểm. Để đảm bảo tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, đồng thời đảm bảo dự án được triển khai và hoàn thành đúng tiến độ thì khâu GPMB rất quan trọng. Tỉnh đang xây dựng quyết định quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư mới áp dụng trên địa bàn tỉnh Đồng Nai; ban hành các văn bản quy định về phân cấp, phân quyền để cấp xã thực hiện. Đồng thời chỉ đạo các ngành chức năng theo dõi, hỗ trợ cấp xã xử lý các vấn đề về bồi thường, hỗ trợ, xét tái định cư; tổ chức tập huấn chuyên môn cho cán bộ xã về quy trình, hồ sơ, biểu mẫu GPMB.
GPMB là nhiệm vụ khó, bước đầu được “trao quyền” có thể còn những lúng túng, vướng mắc, tuy nhiên lãnh đạo các xã ở Đồng Nai tin rằng khi được trang bị đầy đủ kiến thức, công cụ và có sự phối hợp từ tỉnh, cấp xã sẽ thực hiện nhiệm vụ hiệu quả. Từ đó, góp phần rút ngắn thời gian GPMB cho các dự án, đặc biệt là công trình trọng điểm quốc gia, tạo được sự đồng thuận cao của người bị thu hồi đất.