Nâng hiệu quả công tác thanh, kiểm tra về an toàn thực phẩm

Vừa qua, đoàn công tác của Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) đã tiến hành kiểm tra 8 cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm bảo vệ sức khỏe trên địa bàn tỉnh. Ông Nguyễn Hùng Long, Phó cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) đã có cuộc trao đổi về một số nội dung liên quan.​

*P.V: Sau khi kiểm tra 8 cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm bảo vệ sức khỏe trên địa bàn Đồng Nai, đoàn có đánh giá như thế nào, thưa ông?

 Ông Nguyễn Hùng Long, Phó cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế).

- Ông Nguyễn Hùng Long: Đây là đợt hậu kiểm tập trung vào một số doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh sản phẩm bảo vệ sức khỏe do Bộ Y tế quản lý. Sau khi kiểm tra 8 cơ sở cho thấy, cơ bản các doanh nghiệp đã thực hiện theo các quy định về an toàn thực phẩm. Theo đó, các doanh nghiệp đều thực hiện công bố về sản phẩm, nhưng vẫn có 1 trong 8 doanh nghiệp có sản phẩm chưa được công bố vẫn đưa ra thị trường. Tuy nhiên, doanh nghiệp này mới sản xuất thử. Chúng tôi đã yêu cầu doanh nghiệp thu hồi sản phẩm, dù số lượng ít và sẽ tiến hành xử phạt theo quy định.

Bên cạnh đó, qua thực tế cho thấy, một số doanh nghiệp đăng tải những thông tin quảng cáo sản phẩm trên website của mình mà chưa được cơ quan quản lý xác nhận nội dung. Chúng tôi đã yêu cầu doanh nghiệp phải dừng ngay việc quảng cáo các nội dung này trên website của doanh nghiệp. Trước mắt, chúng tôi đã lập biên bản sai phạm của các doanh nghiệp và sẽ xử lý theo quy định.

*P.V: Thực tế mỗi năm, có rất nhiều đoàn thanh, kiểm tra về an toàn thực phẩm ở tất cả các tuyến tại các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất và chế biến thực phẩm. Tuy nhiên, việc xử lý vi phạm lại chưa nhiều, vậy công tác thanh, kiểm tra thời gian qua có thực sự hiệu quả không, thưa ông?

- Ông Nguyễn Hùng Long: Việc thanh, kiểm tra hiện nay vẫn tập trung nhiều ở các đơn vị tuyến cơ sở. Mỗi năm, Cục chỉ có thể thành lập được vài đoàn đi thanh, kiểm tra ở một số tỉnh. Còn cấp tỉnh, huyện thành lập nhiều đoàn thanh, kiểm tra tại địa phương. Các đoàn của Cục An toàn thực phẩm khi tiến hành kiểm tra hầu như đều xử lý nghiêm các vi phạm. Nhưng chúng tôi không lấy phương châm cứ kiểm tra là xử lý doanh nghiệp. Chúng tôi chỉ xử lý những cơ sở vi phạm nghiêm trọng, ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm. Còn những lỗi nhỏ, khắc phục được ngay, chúng tôi chỉ nhắc nhở để doanh nghiệp điều chỉnh. Một trong những nhiệm vụ của việc thanh, kiểm tra là tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho doanh nghiệp để từ đó khắc phục sai phạm, làm đúng theo quy định.

Đoàn kiểm tra của Cục ATTP kiểm tra tại cơ sở sản xuất tỏi đen ở xã Phước Tân (TP. Biên Hòa).

Tuy nhiên, cũng nhìn nhận rằng, các đoàn thanh, kiểm tra ở các tuyến xã, phường rất ít xử phạt. Điều này một phần do năng lực phát hiện sai phạm của tuyến cơ sở còn thấp. Hơn nữa, ở tuyến này vẫn nặng tâm lý “quen biết, nể nang” nên dù doanh nghiệp có sai cũng chỉ bị nhắc nhở là chính.

*P.V: Theo ông, khi nhắc đến việc đảm bảo an toàn thực phẩm thường phụ thuộc vào nhà sản xuất, kinh doanh, cơ quan quản lý, vậy người tiêu dùng có vai trò gì trong đảm bảo an toàn thực phẩm?

- Ông Nguyễn Hùng Long: Pháp luật đã quy định rất rõ vai trò của người tiêu dùng trong đảm bảo an toàn thực phẩm. Bên cạnh những quyền lợi như: được bảo vệ, bồi thường khi có sự cố xảy ra… họ cũng cần có nghĩa vụ báo với cơ quan quản lý khi phát hiện sai  phạm của doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh thực phẩm. Chúng tôi thường xuyên nhận được các cuộc gọi, e-mail phản ánh sai phạm của doanh nghiệp từ người tiêu dùng. Qua xác minh, chúng tôi đều thành lập các đoàn thanh, kiểm tra để làm rõ vụ việc.

Mặt khác, người tiêu dùng cũng cần có ý thức trong việc lựa chọn sản phẩm (sản phẩm đã được cơ quan quản lý công nhận hay chưa?). Đồng thời, họ cũng cần cương quyết từ chối các sản phẩm bẩn, sản phẩm vi phạm. Người tiêu dùng cần tránh tình trạng dù biết sản phẩm thực phẩm không an toàn vẫn mua, sử dụng. Khi dùng xảy ra vấn đề, họ lại kêu than. Ví dụ, một quán bán thực phẩm đặt ngay tại miệng cống thoát nước trên đường. Nếu người tiêu dùng vẫn chấp nhận mua để ăn thì người ta vẫn bán. Ngược lại, người tiêu dùng tẩy chay không mua, họ sẽ không thể bán được.Việc tẩy chay thực phẩm bẩn, không đảm bảo an toàn thực phẩm sẽ mang lại lợi ích cho chính người tiêu dùng. Họ chính là người “ép” các doanh nghiệp phải cung cấp thực phẩm đảm bảo an toàn.

*P.V: Hiện nay, các cơ sở sản xuất, kinh doanh về thực phẩm nói chung, thực phẩm bảo vệ sức khỏe nói riêng “mọc” lên rất nhiều. Thế nhưng nguồn lực thanh, kiểm tra lại rất mỏng, việc hậu kiểm của cơ quan quản lý ở các tuyến đều khá nặng nề. Để giải bài toán này, theo ông đâu là giải pháp hữu hiệu?

- Ông Nguyễn Hùng Long: Trước đây, cơ quan quản lý có vai trò lớn trong việc công bố sản phẩm, mất khá nhiều thời gian. Nhưng hiện nay, doanh nghiệp tự công bố. Vì vậy, toàn bộ lực lượng của hệ thống an toàn thực phẩm sẽ tập trung vào công tác hậu kiểm. Tuy nhiên trên thực tế, nguồn nhân lực mỏng, năng lực thanh, kiểm tra của tuyến cơ sở vẫn còn yếu nên việc hậu kiểm khá khó khăn, chưa phát huy hết hiệu quả.

Chúng tôi đã có đề án trình Chính phủ về việc thí điểm thanh tra chuyên ngành ở cấp quận, huyện tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và một số tỉnh thành khác. Bước đầu, mô hình này khá thành công. Chúng tôi đã tập huấn kỹ cho các cán bộ phụ trách ở tuyến xã, phường để nâng cao năng lực thanh, kiểm tra về an toàn thực phẩm. Sắp tới, chúng tôi sẽ nhân rộng mô hình này trên cả nước.

*P.V: Xin cảm ơn ông!

Vẫn còn vi phạm

Đoàn kiểm tra của Cục An toàn thực phẩm đã phát hiện các vi phạm khi kiểm tra 8 cơ sở kinh doanh, sản xuất các sản phẩm bảo vệ sức khỏe trên địa bàn tỉnh. Cụ thể, các cơ sở đang hoạt động vẫn vi phạm về điều kiện vệ sinh. Ngoài ra, có tình trạng doanh nghiệp có đăng ký, công bố sản phẩm, chứng nhận đủ điều kiện về an toàn thực phẩm nhưng không hoạt động trong thời gian dài; hoặc doanh  nghiệp không còn sản xuất theo đăng ký tại Cục An toàn thực phẩm nhưng không thông báo với cơ quan chức năng. Với các doanh nghiệp này, đoàn kiểm tra đã thu hồi giấy chứng nhận về an toàn thực phẩm mà doanh nghiệp đã công bố tại Cục.

Khánh Ngọc (thực hiện)