Nâng tầm HĐND thành phố đáp ứng yêu cầu phát triển

Với HĐND thành phố, yêu cầu không chỉ là quyết định đúng thẩm quyền mà còn phải nâng chất lượng quyết định, phát huy vai trò kiến tạo, giám sát và đại diện cho nhân dân.

Từ quyết định đến kiến tạo phát triển

Kể từ khi Đồng Nai trở thành thành phố, HĐND thành phố khóa I đã tổ chức 5 kỳ họp, ban hành 75 nghị quyết, quyết định nhiều vấn đề liên quan đến đầu tư, đất đai, tổ chức bộ máy và phân bổ nguồn lực phát triển. Với 95 xã, phường, mỗi quyết định của cơ quan dân cử phải sát thực tiễn, có tính khả thi, hướng đến kết quả cụ thể.

Các đại biểu HĐND thành phố biểu quyết thông qua nghị quyết tại Kỳ họp thứ 5, HĐND thành phố.

Luật Phát triển đô thị mở rộng làm rõ thẩm quyền của HĐND thành phố trong quyết định những vấn đề quan trọng về phát triển đô thị; đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về chất lượng xây dựng, tổ chức thực hiện và giám sát các quyết định, chính sách.

Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố Tôn Ngọc Hạnh cho rằng: Đồng Nai đang bước vào giai đoạn phát triển mới với những cơ hội từ Nghị quyết số 16 của Bộ Chính trị và Luật Phát triển đô thị đã được Quốc hội thông qua. Để hiện thực hóa tầm nhìn này, HĐND thành phố cần không ngừng nâng cao năng lực quyết định và giám sát, nhất là những vấn đề lớn, có ý nghĩa chiến lược, tác động lâu dài đến sự phát triển của thành phố.

Từ yêu cầu đó, cách thức ban hành nghị quyết cũng cần thực chất hơn. Tham luận tại Hội nghị HĐND toàn quốc triển khai phương hướng, nhiệm vụ nhiệm kỳ 2026-2031, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND thành phố Đặng Minh Nguyệt nhấn mạnh: HĐND thành phố đang đổi mới tư duy ban hành nghị quyết theo hướng chuyển từ “phê duyệt” sang “kiến tạo”. Theo đồng chí, mục tiêu tăng trưởng 2 con số không chỉ là chỉ tiêu kinh tế mà còn là thước đo năng lực quản trị, chất lượng thể chế và hiệu quả phối hợp của cả hệ thống chính trị.

Một ví dụ cho cách tiếp cận này là tại Kỳ họp thứ 5, HĐND thành phố đã quyết định chủ trương đầu tư dự án tạo lập quỹ đất vùng phụ cận các công trình giao thông có tiềm năng phát triển để tổ chức đấu giá quyền sử dụng đất tại phường Nhơn Trạch, với quy mô khoảng 358ha.

Việc lựa chọn hướng đầu tư này cho thấy vai trò của HĐND không chỉ dừng ở việc xem xét, quyết định danh mục đầu tư mà còn hướng đến tạo lập quỹ đất, hoàn thiện hạ tầng, khai thác giá trị đất đai và tạo nguồn lực cho phát triển. Việc rà soát, điều chỉnh diện tích dự án cũng đòi hỏi phải cân nhắc kỹ về quy hoạch, tính khả thi và hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Quyết định phải đi cùng kiểm soát

Cũng tại Kỳ họp thứ 5 HĐND thành phố khóa I, có 9 nghị quyết được xem xét, quyết định, tập trung vào các vấn đề như: Đầu tư, đất đai, cơ chế, chính sách, tổ chức bộ máy và hoạt động ở cơ sở.

Qua thảo luận, nhiều đại biểu đi sâu phân tích nguồn lực phát triển, tiến độ dự án, giải phóng mặt bằng và hiệu quả khai thác nguồn lực. Điều này cho thấy chất lượng quyết định của HĐND không thể tách rời thực tiễn từng địa bàn, nhất là những quyết định liên quan trực tiếp đến quản lý, khai thác và phân bổ nguồn lực phát triển.

Yêu cầu kiểm soát quyền lực càng rõ khi pháp luật quy định về phân quyền, phân cấp. Trong quá trình Quốc hội thảo luận dự án Luật Phát triển đô thị, đại biểu Trịnh Xuân An, Đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố nhấn mạnh: Quyền được trao càng mạnh thì thiết chế kiểm soát phải càng mạnh và thực chất.

Theo đại biểu, HĐND được giao nhiều thẩm quyền, quyết định nhiều vấn đề lớn nên phải phát huy vai trò của thiết chế dân chủ, dân cử trong quyết định chính sách và kiểm soát hoạt động của cơ quan hành chính địa phương. Đại biểu đề nghị làm rõ 3 mức kiểm soát gắn với vai trò của HĐND: trước khi quyết định, trong quá trình thực hiện và hậu kiểm để đánh giá, xử lý trách nhiệm sau thực hiện.

Từ góc độ chuẩn bị nghị quyết, tại phiên thảo luận Kỳ họp thứ 5 HĐND thành phố, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Bình Minh Nguyễn Kim Phước cho rằng: Trong quá trình chuẩn bị và triển khai dự án, việc rà soát, cập nhật diện tích, phạm vi đầu tư có ý nghĩa quan trọng đối với chất lượng phương án trình HĐND xem xét, quyết định.

Theo đại biểu, các cơ quan chuyên môn cần phối hợp chặt chẽ với địa phương và các tổ đại biểu HĐND ngay từ khâu chuẩn bị dự án; chủ động nhận diện vấn đề có thể phát sinh về giải phóng mặt bằng, quy hoạch, hoàn thiện phương án trước khi trình HĐND, tạo sự đồng thuận trong nhân dân.

Chất lượng nghị quyết vì thế phải được tính từ trước khi nghị quyết được ban hành. HĐND cần phát huy vai trò khảo sát, thẩm tra, tiếp nhận thông tin từ cơ sở; sau khi nghị quyết được ban hành, giám sát phải hướng vào tiến độ, nguồn lực và hiệu quả thực hiện.

HĐND thành phố cũng sẽ cụ thể hóa các cơ chế, chính sách theo Luật Phát triển đô thị và các chủ trương, quy định của Trung ương, bảo đảm phân quyền gắn với trách nhiệm giải trình, công khai, minh bạch trong quá trình thực hiện.

Chất lượng chuẩn bị quyết định, tổ chức thực hiện và kiểm soát quyền lực là những yếu tố quan trọng để đánh giá hoạt động của HĐND thành phố. Thước đo không nằm ở số lượng nghị quyết được ban hành mà ở hiệu quả của từng quyết định.

Đồng chí Tôn Ngọc Hạnh nhấn mạnh: HĐND thành phố không chỉ làm tốt nhiệm vụ trước mắt mà phải nâng cao năng lực dám quyết, dám thực hiện những vấn đề lớn, đáp ứng yêu cầu phát triển trong tầm nhìn dài hạn. Sự thành công của mỗi kỳ họp phải được thể hiện bằng những chuyển biến cụ thể. Đó là công việc chạy nhanh hơn, nguồn lực được sử dụng hiệu quả hơn và người dân, doanh nghiệp được phục vụ tốt hơn.